Sổ đỏ lên VNeID, bán nhà có cần đem theo bản giấy?

Bất ngờ thấy sổ đỏ trên điện thoại

Mở VNeID kiểm tra giấy tờ cá nhân, anh Nguyễn Anh Tuấn (Hà Nội) bất ngờ thấy thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của gia đình đã xuất hiện trên ứng dụng.

“Thấy thông tin đất của gia đình trên điện thoại khá tiện, nhưng tôi chưa rõ sau này bán nhà hay thế chấp ngân hàng có còn phải mang sổ giấy hay không”, anh Tuấn chia sẻ.

Thực tế, từ tháng 8, một số người dân tại Hà Nội, Bắc Ninh, Thanh Hóa đã ghi nhận thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất xuất hiện trên VNeID. Tuy nhiên, việc thông tin sổ đỏ xuất hiện trên VNeID cần được phân biệt với việc cấp và sử dụng giấy chứng nhận điện tử thay thế bản giấy.

Ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết cơ quan này đã xây dựng dự thảo nội dung giấy chứng nhận điện tử và trao đổi với Bộ Công an để hướng tới tích hợp trên VNeID.

Theo ông Phấn, mục tiêu cuối cùng là giấy chứng nhận điện tử có thể thay thế bản giấy. Để thực hiện, trước hết cần hoàn thiện hành lang pháp lý, tái cấu trúc thủ tục hành chính để xử lý toàn trình trên môi trường điện tử và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) cũng đề xuất việc đăng ký, cấp giấy chứng nhận được thực hiện dưới 2 hình thức là bản giấy hoặc điện tử, có giá trị pháp lý như nhau.

Một trong những điều kiện quan trọng là dữ liệu. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến giữa tháng 9, cả nước có dữ liệu của hơn 68 triệu thửa đất, nhưng mới khoảng 47,7 triệu thửa đáp ứng yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”. Hơn 20,5 triệu thửa còn lại cần tiếp tục bổ sung thông tin, đo đạc hoặc chỉnh lý dữ liệu.

Khi nào có thể không cần mang theo sổ giấy?

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Anh Quê, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng bất động sản vốn đã có những thông tin để nhận diện như số thửa, tờ bản đồ, giấy chứng nhận; điểm mới là chuẩn hóa thành mã định danh điện tử và kết nối với hệ thống dữ liệu.

Theo ông Quê, khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, cơ quan quản lý có thể theo dõi lịch sử giao dịch, tình trạng pháp lý của bất động sản, qua đó tăng tính minh bạch và giúp các chủ thể tham gia thị trường có thêm cơ sở kiểm tra thông tin trước khi giao dịch.

Đồng quan điểm, TS Huỳnh Phước Nghĩa, Đại học Kinh tế TPHCM (UEH), cho rằng khi dữ liệu đất đai và nhà ở được số hóa đầy đủ, nhiều khâu trung gian trong giao dịch bất động sản có thể được đơn giản hóa.

Nếu thông tin về tài sản được định danh, xác thực và cập nhật đầy đủ trên hệ thống, việc kiểm tra pháp lý sẽ thuận tiện hơn, từng bước thay thế một số nghiệp vụ vốn phụ thuộc vào hồ sơ giấy và sự tham gia của nhiều bên.

Sự thay đổi này có thể thể hiện rõ trong hoạt động vay vốn. Hiện hồ sơ vay thế chấp thường phải trải qua nhiều bước kiểm tra về quyền sở hữu, tình trạng pháp lý, quy hoạch và các thông tin liên quan tới bất động sản.

Theo TS Nghĩa, khi thông tin về thửa đất, nhà ở, chủ sở hữu và tình trạng pháp lý được xác thực trên hệ thống, ngân hàng có thêm cơ sở để kiểm tra, thẩm định tài sản bảo đảm. Quá trình xét duyệt khoản vay nhờ đó có thể giảm bớt một số khâu xác minh thủ công.

Với giao dịch mua bán nhà đất, dữ liệu số cũng giúp người mua có thêm nguồn thông tin chính thống để kiểm tra tài sản. Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là dữ liệu phải đầy đủ, chính xác và được cập nhật khi tài sản phát sinh biến động.

Đây cũng là yêu cầu được Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an) đặt ra khi triển khai tích hợp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên VNeID.

Theo C06, dữ liệu trước hết phải bảo đảm đúng thửa đất, đúng thông tin và đúng chủ sử dụng. Việc làm sạch và đồng bộ dữ liệu đất đai được xác định là bước chuyển từ “có dữ liệu” sang “dùng dữ liệu”.