Bộ Xây dựng giải bài toán an cư: Chuyển trọng tâm sang nhà ở cho thuê

Nguồn cung nhà ở xã hội tăng nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu

Ngày 12/1, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 07/NQ-CP giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030, nâng tổng mục tiêu từ hơn 1,06 triệu căn lên khoảng 1,14 triệu căn.

Bộ Xây dựng cho biết đến nay, cả nước có 875 dự án nhà ở xã hội đang triển khai, quy mô 773.457 căn với tổng mức đầu tư hơn 637.000 tỷ đồng. Tổng số dự án đã hoàn thành, khởi công hoặc được chấp thuận chủ trương đầu tư đạt khoảng 77% so với mục tiêu đề ra.

Một số địa phương đạt kết quả tốt trong phát triển nhà ở xã hội có thể kể đến Hải Phòng, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Khánh Hòa, Cà Mau…

Song song với đó, cả nước hiện có hơn 205.000 căn nhà ở cho thuê thuộc tài sản công, trong đó phần lớn đã được đưa vào sử dụng. Các địa phương cũng đã quy hoạch khoảng 1.986 khu đất phát triển nhà ở xã hội với tổng diện tích hơn 10.200ha.

Nhiều tỉnh, thành đã chủ động bố trí quỹ đất tại các vị trí thuận lợi, gần trung tâm đô thị, khu công nghiệp, đồng thời đảm bảo hạ tầng kỹ thuật và xã hội. Điển hình như TPHCM với hơn 1.700ha, Hà Nội khoảng 1.555ha, Đồng Nai hơn 1.700ha hay Bắc Ninh gần 754ha.

Tuy vậy, Bộ Xây dựng đánh giá nguồn cung nhà ở xã hội thực tế vẫn chưa đáp ứng tương xứng với nhu cầu lớn của người lao động, đặc biệt là công nhân và người thu nhập thấp tại đô thị.

Một số địa phương chưa thực sự quan tâm đến phát triển nhà ở xã hội, chưa bố trí ngân sách để giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng. Nhiều khu đất quy hoạch lại nằm xa trung tâm, thiếu kết nối giao thông, gây khó khăn cho sinh hoạt và làm việc.

Ngoài ra, thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng tại một số nơi còn kéo dài, làm tăng chi phí và thời gian triển khai dự án. Việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi cũng gặp nhiều hạn chế, trong khi các dự án nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà ở cho thuê, đòi hỏi vốn lớn và thời gian thu hồi dài.

Định hướng phát triển nhà ở cho thuê, giảm phụ thuộc vào nhà ở thương mại

Trước thực tế trên, Bộ Xây dựng cho biết sẽ chuyển trọng tâm từ phát triển chủ yếu nhà ở thương mại sang phát triển đồng thời nhà ở thương mại và nhà ở cho thuê.

Trong đó, nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược, dài hạn phục vụ số đông người dân, góp phần đảm bảo an sinh xã hội, an ninh trật tự, nâng cao năng suất lao động và ổn định thị trường bất động sản.

Theo định hướng, Nhà nước không bao cấp nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn, mà giữ vai trò kiến tạo, đảm bảo minh bạch, hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người dân.

Một trong những giải pháp quan trọng là đa dạng hóa nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào ngân sách, đồng thời khơi thông dòng vốn tư nhân và các quỹ đầu tư dài hạn. Ngân sách Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt để thu hút các nguồn lực xã hội.

Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh việc phát triển nhà ở phải gắn với quy hoạch đô thị, giao thông và thị trường lao động. Trong đó, ưu tiên phát triển mô hình chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, các khu vực định hướng giao thông công cộng (TOD), khu công nghiệp và vùng kinh tế động lực.

Các địa phương được yêu cầu xây dựng chính sách ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế và cơ chế tài chính nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở cho thuê với giá hợp lý.

Đồng thời, cần đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hàng năm, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án giai đoạn 2026-2030.

Việc rà soát quỹ đất, chuẩn bị mặt bằng sạch và hoàn thiện hạ tầng đồng bộ cũng được xác định là yếu tố then chốt để thúc đẩy nguồn cung trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng đề xuất đơn giản hóa thủ tục theo cơ chế một cửa, rút ngắn thời gian xử lý các khâu từ đầu tư, quy hoạch, giao đất đến cấp phép xây dựng và tiếp cận tín dụng, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia thị trường.