Tăng kali máu ảnh hưởng thế nào đến tim mạch? 4 cách phòng ngừa hiệu quả ai cũng cần biết

Kali quan trọng thế nào đối với cơ thể?

Theo các chuyên gia Bệnh viện Vimec, kali là một trong những khoáng chất quan trọng, có vai trò điều chỉnh cân bằng chất lỏng, dẫn truyền tín hiệu thần kinh và kiểm soát hoạt động co cơ. Khoảng 98% lượng kali trong cơ thể nằm bên trong tế bào. Trong đó, khoảng 80% tập trung ở tế bào cơ, 20% còn lại có trong xương, gan và hồng cầu.

Khi hòa tan trong nước, kali tồn tại dưới dạng các ion mang điện tích dương, hoạt động như một chất điện giải. Cơ thể sử dụng hoạt động điện này để duy trì nhiều quá trình thiết yếu, bao gồm cân bằng chất lỏng, truyền tín hiệu thần kinh và co thắt cơ bắp.

Đặc biệt, kali tham gia điều hòa hoạt động điện của tim, góp phần duy trì nhịp tim ổn định. Vì vậy, nồng độ kali trong máu cần được giữ trong giới hạn phù hợp. Khi lượng kali quá thấp hoặc quá cao, nhiều chức năng quan trọng của cơ thể đều có thể bị ảnh hưởng.

Điều gì xảy ra với cơ thể khi bị thiếu hoặc thừa kali?

Cơ thể thiếu kali

Hạ kali máu là tình trạng nồng độ kali trong máu thấp hơn mức bình thường. Một số nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng này gồm bệnh thận, lạm dụng thuốc lợi tiểu, đổ mồ hôi nhiều, tiêu chảy, nôn mửa, thiếu magiê hoặc sử dụng một số loại kháng sinh.

Triệu chứng hạ kali máu phụ thuộc vào mức độ thiếu hụt. Trường hợp nhẹ, tạm thời có thể không xuất hiện biểu hiện rõ ràng. Chẳng hạn, sau khi đổ mồ hôi nhiều do tập luyện cường độ cao, lượng kali có thể được phục hồi thông qua ăn uống hoặc bổ sung chất điện giải phù hợp.

Ngược lại, thiếu kali nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng. Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi dữ dội, co thắt hoặc yếu cơ, chuột rút, rối loạn nhịp tim, táo bón, buồn nôn và nôn.

Hạ kali máu thường được phát hiện thông qua xét nghiệm máu. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp kiểm tra phù hợp để tìm nguyên nhân.

Cơ thể thừa kali

Tình trạng quá nhiều kali trong máu được gọi là tăng kali máu. Tình trạng này ít gặp ở người có chế độ ăn uống cân bằng và chức năng thận bình thường. Nguy cơ thường tăng lên khi sử dụng quá liều thuốc hoặc sản phẩm bổ sung kali, mắc bệnh thận, tập thể dục kéo dài, sử dụng thuốc lợi tiểu giữ kali, đang hóa trị, mắc bệnh tiểu đường hoặc bị bỏng nặng.

Khác với suy nghĩ thông thường, người bị tăng kali máu nhẹ có thể không có triệu chứng rõ ràng. Khi nồng độ kali tăng cao, người bệnh có nguy cơ rối loạn nhịp tim. Trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến biến chứng đe dọa tính mạng.

Do đó, những người có yếu tố nguy cơ cần được theo dõi nồng độ kali máu bằng xét nghiệm, thay vì chỉ dựa vào các biểu hiện bên ngoài để nhận biết tình trạng bệnh.

4 cách phòng ngừa tăng kali máu

Theo các chuyên gia Hệ thống nhà thuốc Long Châu, với những người có nguy cơ cao như bệnh nhân mắc bệnh thận mạn, suy tim hoặc đang sử dụng thuốc có thể làm tăng kali máu, chủ động phòng ngừa giúp giảm nguy cơ gặp các biến chứng nguy hiểm.

1. Kiểm soát tốt bệnh lý nền

Điều trị hiệu quả các bệnh như bệnh thận mạn, suy tim, tăng huyết áp và đái tháo đường giúp duy trì khả năng điều hòa kali của cơ thể. Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám theo lịch hẹn và không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

2. Theo dõi kali máu định kỳ

Xét nghiệm kali huyết thanh giúp phát hiện sớm tình trạng tăng kali máu, kể cả khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng. Việc theo dõi đặc biệt quan trọng với người mắc bệnh thận mạn, người đang chạy thận nhân tạo và bệnh nhân sử dụng các thuốc có nguy cơ làm tăng kali máu.

Tần suất xét nghiệm phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, chức năng thận, nồng độ kali máu và phác đồ điều trị của từng người. Người bệnh nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

3. Xây dựng chế độ ăn phù hợp

Người có nguy cơ tăng kali máu không nên tự ý kiêng hoàn toàn thực phẩm giàu kali, bởi đây vẫn là khoáng chất cần thiết đối với cơ thể. Thay vào đó, chế độ ăn cần được điều chỉnh dựa trên kết quả xét nghiệm kali máu, mức độ suy giảm chức năng thận và tình trạng sức khỏe.

Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để lựa chọn thực phẩm, khẩu phần phù hợp, tránh tình trạng nạp quá nhiều kali hoặc kiêng khem không cần thiết.

4. Sử dụng thuốc đúng hướng dẫn

Một số loại thuốc điều trị có thể làm tăng nồng độ kali máu. Vì vậy, người bệnh cần thông báo với bác sĩ về tất cả các thuốc đang sử dụng, bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm chức năng và các sản phẩm bổ sung.

Việc cung cấp đầy đủ thông tin giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ tương tác thuốc, theo dõi nồng độ kali và điều chỉnh phác đồ khi cần thiết. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc hoặc sử dụng thêm sản phẩm bổ sung kali khi chưa được tư vấn.