Vì sao chứng khoán “quay xe” trước thềm nâng hạng, nhà đầu tư thất vọng?

Trái với kỳ vọng thị trường bùng nổ trong phiên 18/9, thời điểm giải ngân đợt đầu tiên của các quỹ mô phỏng chỉ số toàn cầu của FTSE trước khi chỉ số mới có hiệu lực vào ngày 21/9, VN-Index bất ngờ “quay xe” vào phút chót.

Cổ phiếu ngân hàng phân hóa mạnh

Chốt phiên cuối tuần, chỉ số VN-Index dừng tại 1.815 điểm, giảm hơn 7 điểm so với giá mở cửa. Nếu so với mức cao nhất trong phiên, chỉ số chung giảm tới 26 điểm. Dù thanh khoản sàn HoSE tăng gần 26.000 tỷ đồng và khối ngoại mua ròng hơn 1.217 tỷ đồng nhưng nhiều cổ phiếu vẫn bị bán mạnh.

Chị Ngọc Hoàng (một nhà đầu tư ở TPHCM) không giấu nỗi thất vọng khi nâng hạng chứng khoán nhưng danh mục đầu tư của chị ngày càng lỗ. Phiên hôm nay, cả hai cổ phiếu ngân hàng trong danh mục của chị là CTG và NAB đều bị bán, đóng phiên giảm từ 1,6-3,6%. CTG cũng là một trong những mã cổ phiếu ngân hàng bị khối ngoại bán ròng. 

Cổ phiếu dòng ngân hàng có sự phân hóa mạnh khi BVB, NCB tăng hết biên độ, còn ACB, MBB, BID, HDB, TCB, CTG chìm trong sắc đỏ.

Trao đổi với phóng viên Dân trí ngay sau phiên cuối tuần, ông Võ Kim Phụng, Giám đốc phân tích Công ty chứng khoán BETA, cho rằng việc chỉ số biến động mạnh và “quay xe” vào cuối phiên nhiều khả năng liên quan đến lệnh tái cơ cấu tập trung trong phiên ATC (15 phút giao dịch cuối ngày).

Cụ thể, quy mô mua bán lớn được thực hiện đồng thời ở nhiều cổ phiếu để điều chỉnh danh mục theo các rổ chỉ số trước thềm nâng hạng chính thức. Điều này có thể khiến cung – cầu thay đổi rất nhanh vào những phút cuối phiên và tạo ra biến động mạnh ở chỉ số, dù diễn biến phần lớn thời gian trước đó tương đối ổn định.

Ở chiều ngược lại, khối ngoại mua ròng mạnh hôm nay trong bối cảnh tuần cơ cấu các quỹ ETF và sự dịch chuyển dòng vốn liên quan đến quá trình nâng hạng. Đặc biệt, hoạt động tái cơ cấu thường tập trung mạnh vào phiên cuối tuần nên việc thị trường xuất hiện biến động lớn trong phiên chiều là dễ hiểu. 

“Khi Việt Nam chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, sẽ đồng thời diễn ra dòng vốn mới chuẩn bị tham gia thị trường và dòng vốn từ các rổ cận biên thực hiện điều chỉnh hoặc rút vốn, qua đó tạo ra biến động lớn ở một số cổ phiếu”, ông Phụng nói.

Việc Việt Nam được nâng hạng không chỉ thu hút sự chú ý của dòng vốn thụ động theo các bộ chỉ số, mà còn có thể thúc đẩy các quỹ chủ động xem xét lại tỷ trọng phân bổ vào. Vì vậy, lực mua ròng mạnh hôm nay có thể đến từ nhiều nhóm nhà đầu tư nước ngoài cùng lúc, thay vì chỉ đơn thuần là hoạt động cơ cấu của các quỹ ETF.

Nhóm ngành cổ phiếu đáng chú ý sau nâng hạng

Chia sẻ tại buổi đối thoại cùng chuyên gia UOB ngày 18/9 ở TPHCM, bà Thiều Thị Nhật Lệ, Tổng Giám đốc UOB Asset Management Việt Nam, đánh giá nâng hạng thị trường đang là một trong những động lực cho kênh chứng khoán. Theo ước tính trong vòng 12 tháng tới, Việt Nam có thể thu hút khoảng 1,5-2 tỷ USD vốn thụ động từ các quỹ ETF nước ngoài, thậm chí có khả năng vượt 2 tỷ USD tùy theo thay đổi tỷ trọng tại các bộ chỉ số.

Có 3 nhóm ngành triển vọng sau nâng hạng là ngân hàng, vật liệu xây dựng (trong đó có ngành thép) và hàng tiêu dùng. Trong đó, cổ phiếu ngân hàng có thể hưởng lợi từ tăng trưởng tín dụng, đầu tư công và sự mở rộng của nền kinh tế. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần theo dõi sự chênh lệch giữa tốc độ tăng tín dụng và huy động vốn, bởi đây có thể là yếu tố gây áp lực lên chi phí vốn của các ngân hàng.

Việc Chính phủ đẩy mạnh các dự án hạ tầng, cùng sự xuất hiện của những đại dự án do khu vực tư nhân triển khai, có thể tạo nhu cầu lớn đối với vật liệu xây dựng thời gian tới. Điều này giúp cổ phiếu ngành vật liệu xây dựng hưởng lợi…

Ở góc nhìn khác, ông Võ Văn Huy, Giám đốc Khách hàng cao cấp, Công ty chứng khoán DNSE, cho rằng giá trị thật của nâng hạng không nằm ở 1,5 tỷ USD, mà là việc Việt Nam bước vào danh sách theo dõi của một lớp nhà đầu tư mới – các quỹ chủ động mới nổi vốn không được phép mua thị trường cận biên trước đây. Dòng tiền này lớn hơn nhiều lần vốn thụ động, nhưng đến chậm, có điều kiện, và phụ thuộc vào những gì thị trường Việt Nam thể hiện sau ngày 21/9. Cụ thể là chất lượng công bố thông tin, thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), room ngoại và độ sâu thanh khoản. Khi đó, kỳ rà soát tiếp theo vào tháng 3/2027 mới là phép thử thật cho thị trường.