Quy hoạch TPHCM tầm nhìn 100 năm: Hạ tầng giao thông phải đi trước một bước

Tại Hội thảo “Đô thị 100 năm: Tầm nhìn đô thị – phát triển bất động sản” tổ chức tại Đại học Kinh tế TPHCM (UEH), câu chuyện được các chuyên gia đặt ra không chỉ là thành phố sẽ phát triển thêm bao nhiêu khu đô thị hay dự án bất động sản, mà là TPHCM sẽ được tổ chức như thế nào trong nhiều thập kỷ tới.

Tính bài toán 100 năm từ giao thông và chống ngập

TS Huỳnh Phước Nghĩa, Đại học Kinh tế TPHCM, cho rằng xây dựng tầm nhìn đô thị 100 năm là cần thiết bởi quá trình đô thị hóa sẽ tiếp tục làm thay đổi không gian, dân số và nhu cầu hạ tầng của thành phố.

Theo ông, giao thông và ngập nước là hai trong những bài toán lớn cần được tính toán ngay từ khâu quy hoạch, thay vì chờ đến khi đô thị phát triển mới tìm cách xử lý.

Việc TPHCM mở rộng không gian, kết nối với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu (trước khi sáp nhập) tạo ra dư địa lớn để tổ chức lại các vùng kinh tế, hình thành những trung tâm phát triển mới, đồng thời giảm áp lực lên khu vực lõi.

Tuy nhiên, không gian mới chỉ có thể phát huy hiệu quả khi hệ thống hạ tầng được đầu tư tương xứng.

“Không gian phát triển mới chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng hệ thống hạ tầng tương xứng, đặc biệt là giao thông công cộng và khả năng chống ngập”, TS Huỳnh Phước Nghĩa nhấn mạnh.

TS.KTS Nguyễn Tiến Thành, chuyên gia quy hoạch kiến trúc, cũng cho rằng quá trình mở rộng TPHCM cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn và khai thác lợi thế riêng của từng khu vực.

Chẳng hạn, Bình Dương cũ có thế mạnh về công nghiệp, quỹ đất, giao thông, lực lượng lao động và hệ thống đào tạo. Khi những lợi thế này được kết nối với TPHCM, không gian đô thị mở rộng có thể hình thành thêm các cực tăng trưởng về công nghiệp, dịch vụ và đô thị, thay vì tiếp tục dồn hoạt động kinh tế và dân cư vào khu vực trung tâm.

Điều này đồng nghĩa mạng lưới giao thông cũng phải được tổ chức lại để kết nối khu vực lõi với các trung tâm phát triển mới và đô thị vệ tinh.

Theo ông Thành, metro và các phương thức vận tải công cộng tốc độ cao sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc định hình cấu trúc đô thị cũng như phân bố dân cư trong tương lai.

“Metro không nên chỉ được nhìn nhận là một tuyến giao thông nằm trong khu vực trung tâm mà cần được kết nối với các khu vực liên đô thị và đô thị vệ tinh. Khi hệ thống giao thông thay đổi, cách tổ chức đô thị, phân bố dân cư và các trung tâm phát triển cũng sẽ thay đổi theo”, ông Thành nói.

Hạ tầng phải chạy trước sự phát triển của đô thị

Bà Nguyễn Hương, chuyên gia tư vấn phát triển bất động sản, cho rằng nhu cầu bất động sản luôn vận động cùng sự phát triển của nền kinh tế, thu nhập và chất lượng sống.

Khi thu nhập tăng, người dân có xu hướng nâng cấp nơi ở. Doanh nghiệp cũng phát sinh những nhu cầu mới về văn phòng, thương mại, dịch vụ, sản xuất và logistics. Bên cạnh nhà ở, thị trường còn bao gồm bất động sản công nghiệp, văn phòng, nghỉ dưỡng và nhiều loại hình khác.

Vì vậy, sự thay đổi của nhu cầu bất động sản cũng tạo sức ép lên cách tổ chức đô thị. Khi nơi ở, nơi làm việc và các hoạt động kinh tế dịch chuyển, hạ tầng giao thông, dịch vụ công cộng và các trung tâm phát triển phải thay đổi tương ứng.

Theo các chuyên gia, nếu nhìn trong chu kỳ vài năm, quy hoạch có thể tập trung giải quyết những vấn đề trước mắt. Nhưng với tầm nhìn hàng chục đến 100 năm, thành phố phải tính đến những biến số lớn hơn như quy mô và phân bố dân số, nhu cầu nhà ở, phương thức đi lại, công nghệ, biến đổi khí hậu và sự hình thành của các trung tâm kinh tế mới.

Điều quan trọng là quy hoạch và hạ tầng phải đi trước một bước. Thay vì để dân cư và các dự án bất động sản phát triển trước rồi mới mở đường, xây metro hoặc xử lý ngập, thành phố cần sử dụng hạ tầng để chủ động dẫn dắt hướng phát triển đô thị.