Nhà đẹp chưa đủ, chất lượng còn ẩn sau những phần khó nhìn thấy

Chất lượng được quyết định trước khi công trình hoàn thiện

Theo kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024 của Cục Thống kê, Việt Nam có hơn 28,1 triệu hộ dân cư, đa số các hộ dân cư đang sống trong các ngôi nhà, căn hộ được xây dựng và bắt đầu đưa vào sử dụng từ năm 2000 cho đến nay (81,5%, tương đương 22,9 triệu hộ). Tuy nhiên vẫn còn 14,2% số hộ sống trong ngôi nhà được xây dựng và đưa vào sử dụng lần đầu trong vòng từ 25 đến 49 năm và 1,9% số hộ vẫn đang sống trong những ngôi nhà có tuổi đời từ trên 49 năm.

Với một tài sản đồng hành cùng gia đình hơn hàng chục năm, chất lượng vì thế không chỉ được đánh giá ở thời điểm bàn giao mà còn trong suốt quá trình sử dụng.

Đối với công trình hoàn thiện, nhiều yếu tố quyết định chất lượng lại càng khó nhìn thấy. Khi gia chủ có thể đánh giá kiến trúc, màu sơn hay gạch lát, cốt thép đã nằm trong bê tông, đường điện nước đã được che kín và lớp chống thấm nằm dưới bề mặt hoàn thiện. Vì vậy, nhiều hạng mục cần được kiểm soát đúng thời điểm: cốt thép, cốp pha trước khi đổ bê tông, điện nước âm trước khi trát tường, chống thấm trước khi lát gạch… Sai sót được phát hiện ở thời điểm này có thể xử lý ngay, nhưng khi công trình đã chuyển sang giai đoạn thi công khác, việc khắc phục có thể kéo theo đục phá, phát sinh chi phí và ảnh hưởng tiến độ.

Vì vậy, với một tài sản đồng hành cùng gia đình, câu hỏi không chỉ là “Ngôi nhà hoàn thiện có đẹp không?” mà là “Ai kiểm soát chất lượng trước khi những phần quan trọng bị che kín?”.

Thêm “hàng rào” cho người xây nhà kiểm soát chất lượng

Nghị định 207/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng có hiệu lực từ ngày 1/7. Đối với nhà ở riêng lẻ, quy định đặt ra các yêu cầu liên quan đến việc tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kiểm soát vật liệu, cấu kiện, thiết bị, biện pháp thi công cũng như điều kiện an toàn trong quá trình xây dựng.

Với người xây nhà, những yêu cầu này tạo thêm một “hàng rào” về chất lượng và an toàn. Với thị trường, đây cũng là động lực thúc đẩy hoạt động xây dựng nhà ở theo hướng chuyên nghiệp hơn, khi năng lực thiết kế, thi công, giám sát và tuân thủ quy trình của nhà thầu ngày càng trở thành tiêu chí cần cân nhắc bên cạnh thiết kế và đơn giá.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa bởi việc có mặt thường xuyên tại công trường chưa đồng nghĩa với kiểm soát được chất lượng. Gia chủ có thể nhìn thấy công nhân đang thi công, nhưng khó xác định cốt thép đã được bố trí đúng thiết kế hay chưa, vật liệu có đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, chống thấm đã đủ điều kiện chuyển bước hay hệ thống điện nước âm tường đã được kiểm tra trước khi hoàn thiện. Khoảng cách giữa “nhìn thấy công trình đang được thi công” và “biết công trình đang được thi công đúng” chính là khoảng cách về chuyên môn.

Hiện nay, xây dựng nhà ở riêng lẻ cần một hệ thống xác định rõ hạng mục nào phải kiểm tra, kiểm tra ở thời điểm nào và khi nào đủ điều kiện để chuyển sang bước thi công tiếp theo.

Khi kỹ sư, quy trình và công nghệ cùng tham gia kiểm soát

Đây cũng là hướng Viettel Construction lựa chọn khi phát triển dịch vụ xây dựng nhà ở dân dụng. Với hơn 600 kỹ sư có kinh nghiệm triển khai hơn 6.000 công trình nhà ở, bài toán của doanh nghiệp không chỉ là có kỹ sư tại công trường, mà còn là chuẩn hóa cách kiểm soát chất lượng trên mạng lưới 34 tỉnh thành.

Bên cạnh lực lượng trực tiếp tại hiện trường, Viettel Construction ứng dụng hệ thống IOC trong quản lý hoạt động xây dựng dân dụng. Thông tin, hình ảnh và tiến độ từ công trường được số hóa, tạo thêm một lớp dữ liệu phục vụ theo dõi và quản lý. Công nghệ không thay thế người kỹ sư, nhưng giúp kết nối con người – quy trình – dữ liệu trong một hệ thống kiểm soát thống nhất.

Hướng đi kết hợp kỹ thuật và công nghệ của Viettel Construction từng được ghi nhận tại Sao Khuê, Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam, IT World Awards.

Trong lĩnh vực xây dựng, doanh nghiệp nhận Giải Vàng “Công ty xây dựng của năm” tại International Business Awards 2023. Những ghi nhận này phần nào cho thấy hướng đầu tư vào năng lực kỹ thuật và công nghệ để giải bài toán cốt lõi của xây dựng: chất lượng không chờ đến khi công trình hoàn thành mới được kiểm tra mà phải được kiểm soát trong chính quá trình tạo ra công trình.

Với một tài sản đồng hành cùng gia đình hơn hàng chục năm, lựa chọn đơn vị xây dựng vì thế không chỉ dừng ở một bản thiết kế đẹp hay mức giá phù hợp. Điều cần đặt lên bàn cân còn là ai thiết kế, ai thi công, ai kiểm soát và chất lượng được bảo đảm như thế nào trước khi từng hạng mục bị che kín.

Sự an tâm không bắt đầu từ ngày nhận chìa khóa mà được xây dựng từ trước đó, từ những phần kỹ thuật có thể không còn nhìn thấy khi ngôi nhà hoàn thiện nhưng sẽ quyết định chất lượng sống của gia đình trong nhiều năm sau.