Người đàn ông suy thận mạn nguy kịch sau thói quen nhiều người Việt nghĩ là ‘càng ăn càng bổ’

Chủ quan với những triệu chứng tưởng chừng đơn giản, bệnh nhân đối mặt với những nguy cơ ngừng tim

Các bác sĩ Khoa Nội Thận Khớp (Bệnh viện 19-8) vừa tiếp nhận cấp cứu một bệnh nhân nam 60 tuổi mắc bệnh thận mạn giai đoạn 4 đang điều trị bảo tồn, đồng thời có tiền sử đái tháo đường gần 20 năm và tăng huyết áp.

Theo lời kể từ người bệnh, vài ngày trước khi nhập viện, cơ thể ông có biểu hiện ngứa toàn thân, mệt mỏi nhiều và bị tê bì hai chân. Tuy nhiên, do suy nghĩ chủ quan đây là biến chứng thần kinh ngoại vi của bệnh đái tháo đường nên bệnh nhân đã không tới bệnh viện.

Đến khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng tiêu chảy, đau tức ngực và khó thở, gia đình mới đưa ông tới Bệnh viện 19-8 trong tình trạng khẩn cấp.

Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm, các bác sĩ phát hiện người bệnh bị tăng kali máu rất nặng với nồng độ kali lên tới 8,5 mmol/l, trong khi giá trị bình thường chỉ từ 3,5–5,0 mmol/l. Theo BsCKII. Bạch Thị Nhớ – Khoa Nội Thận Khớp, Bệnh viện 19-8 cho biết: “Khi kali máu vượt 6,5 mmol/l đã được xem là một cấp cứu nội khoa vì có nguy cơ cao gây rối loạn nhịp tim và ngừng tim”.

Bên cạnh đó, kết quả xét nghiệm ghi nhận ure máu 16,8 mmol/l, creatinin 319 µmol/l, phản ánh chức năng thận suy giảm nghiêm trọng. Điện tâm đồ cũng đã xuất hiện các biến đổi đặc trưng của tăng kali máu, báo hiệu nguy cơ đột tử có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Ngay sau khi xác định tình trạng bệnh, các bác sĩ lập tức điều trị hạ kali máu tích cực kết hợp chạy thận nhân tạo cấp cứu nhằm nhanh chóng loại bỏ lượng kali dư thừa trong máu. Nhờ được xử trí kịp thời, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch.

Thói quen ăn uống tưởng là khoa học nhưng lại trở thành “thủ phạm”

Quá trình điều trị bệnh cho bệnh nhân, các bác sĩ được biết bệnh nhân có thói quen thường xuyên ăn chuối, xoài, uống nước dừa và sử dụng chè đậu đen trong những ngày nắng nóng. Đáng chú ý, khi bị tiêu chảy trước đó, gia đình còn tự mua Oresol cho người bệnh uống  để bù nước và điện giải.

Theo BSCKII Bạch Thị Nhớ, Khoa Nội Thận Khớp, Bệnh viện 19-8, đây đều là những thực phẩm hoặc chế phẩm có chứa hàm lượng kali tương đối cao. Đối với người có chức năng thận bình thường, lượng kali dư thừa sẽ được đào thải qua nước tiểu. Tuy nhiên, ở bệnh nhân suy thận mạn, đặc biệt giai đoạn 4 và 5, khả năng đào thải kali suy giảm rõ rệt, khiến kali tích tụ nhanh trong máu và có thể gây biến chứng nguy hiểm.

Tăng kali máu – biến chứng âm thầm nhưng có thể cướp đi tính mạng

Theo các bác sĩ, tăng kali máu là một trong những biến chứng cấp tính thường gặp ở người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt ở bệnh nhân giai đoạn cuối đang điều trị bảo tồn hoặc điều trị thay thế thận bằng chạy thận nhân tạo hay lọc màng bụng.

Điều đáng lo ngại là các triệu chứng ban đầu như ngứa da, mệt mỏi, buồn nôn, tiêu chảy hay tê bì tay chân khá mơ hồ, rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa, da liễu hoặc biến chứng của đái tháo đường.

Thậm chí, không ít trường hợp tăng kali máu tiến triển âm thầm, không có biểu hiện rõ ràng cho đến khi xuất hiện rối loạn nhịp tim, ngừng tim hoặc đột tử.

Những người có nguy cơ cao bao gồm bệnh nhân mắc bệnh thận mạn giai đoạn 4, 5; người chạy thận không đầy đủ; người mắc đái tháo đường, suy tim mạn hoặc suy tuyến thượng thận; bệnh nhân đang nhiễm trùng, xuất huyết tiêu hóa; người sử dụng các thuốc làm tăng kali máu như thuốc lợi tiểu giữ kali, thuốc ức chế men chuyển, thuốc ức chế thụ thể angiotensin, thuốc chống viêm giảm đau NSAID hoặc tự ý dùng Oresol không đúng chỉ định.

Ngoài ra, chế độ ăn chứa nhiều thực phẩm giàu kali như chuối, mít, khoai lang, khoai tây, rau dền, rau ngót, các loại đậu, hạt, cá thu, cá ngừ… cũng có thể làm tăng nguy cơ ở bệnh nhân suy giảm chức năng thận.

Người bệnh thận mạn cần lưu ý gì để phòng biến chứng?

Các chuyên gia Khoa Nội Thận Khớp, Bệnh viện 19-8 cho biết, tăng kali máu hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bệnh được theo dõi và quản lý đúng cách.

Người bệnh cần tuân thủ chế độ dinh dưỡng dành riêng cho bệnh thận mạn, hạn chế thực phẩm giàu kali theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng; dùng thuốc đúng chỉ định và tuyệt đối không tự ý sử dụng Oresol hay các thuốc khác khi chưa có tư vấn y tế.

Bên cạnh đó, người bệnh cần khám định kỳ, thực hiện đầy đủ các xét nghiệm cần thiết, chạy thận đúng lịch và đủ thời gian nếu có chỉ định.

Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi bất thường, yếu cơ, tê bì tay chân, buồn nôn, tiêu chảy, hồi hộp, đánh trống ngực hoặc khó thở, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được kiểm tra và xử trí kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng.