Với nhịp sống hiện đại, việc sử dụng nhiều các món ăn nhanh có thể khiến cơ thể ‘tăng vọt’ cân nặng chỉ trong một thời gian ngắn. Điều đáng lưu ý là hiện tượng thừa cân, béo phì lại ngày càng xuất hiện nhiều ở những người trẻ tuổi, người làm văn phòng. Đứng trước áp lực cân nặng ngày càng tăng nhưng lại khó xuống cân, nhiều người đã tìm đến các phương pháp ăn uống cân bằng dinh dưỡng với mong muốn có được vóc dáng thon gọn.
Một hiện tượng phổ biến nhất thường gặp ở những người đang xây dựng chế độ ăn kiểm soát calo là cắt giảm tinh bột, thậm chí hoàn toàn bỏ cơm và các thực phẩm giàu carbohydrate. Đa số những người chọn chế độ ăn này đều cho rằng cắt giảm thì sẽ xuống cân nhanh chóng.
Trao đổi về vấn đề này, ThS.BS Nguyễn Vũ Bình cho biết: “Việc ăn quá ít tinh bột không phải là cách để giảm cân bền vững và không phải lúc nào cũng tốt cho sức khoẻ. Đặc biệt, ở phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh thì càng cần phải lưu ý điều này. Việc áp dụng chế độ ăn quá khắt khe có thể không mang đến hiệu quả giảm cân như mong muốn, thậm chí là gây ảnh hưởng tới tình trạng chuyển hoá của cơ thể”.
Vậy việc cắt giảm hoàn toàn tinh bột sẽ mang đến nguy cơ tổn hại như thế nào đối với sức khoẻ? Dưới đây là những lưu ý mà BS Bình chỉ ra để người dùng có thể cân đối khẩu phần ăn của mình thay vì ‘loại bỏ’ tinh bột một cách cực đoan.

ThS.BS Nguyễn Vũ Bình lưu ý cần kiểm soát lượng tinh bột phù hợp với tình trạng sức khỏe, thay vì áp dụng chế độ ăn kiêng quá khắt khe.
Ăn quá ít tinh bột có thể gây ra những hệ luỵ gì?
Mục lục
Ăn quá ít tinh bột có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa đường
Đối với cơ thể chúng ta, tinh bột là một trong những nguồn cung cấp năng lượng chính. Tuy nhiên, đối với người đang kiểm soát cân nặng thì đây lại là loại thực phẩm khiến họ bị tăng cân hoặc tăng đường huyết. Nhiều người có xu hướng cắt giảm mạnh lượng cơm, bánh mì, bún, phở và các thực phẩm chứa carbohydrate trong khẩu phần ăn hàng ngày với suy nghĩ sẽ ‘tụt cân’.
Đáng chú ý, theo thông tin được đề cập trong một nghiên cứu năm 2024, khi đánh giá nhóm người trong độ tuổi 40-69, những người có chế độ ăn rất ít tinh bột được ghi nhận có nguy cơ mắc đái tháo đường cao hơn khoảng 20% so với nhóm đối chứng.
Một cơ chế được đặt ra là khi lượng carbohydrate trong khẩu phần quá thấp, cơ thể phải điều chỉnh quá trình chuyển hóa năng lượng, tăng sử dụng các nguồn nhiên liệu khác, trong đó có chất béo.
Quá trình phân giải chất béo có thể làm tăng axit béo tự do (FFA) trong máu. Sự gia tăng FFA có thể ảnh hưởng đến độ nhạy insulin, đặc biệt tại gan, từ đó góp phần thúc đẩy tình trạng kháng insulin và làm rối loạn kiểm soát đường huyết.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng mối liên hệ giữa chế độ ăn rất ít tinh bột và nguy cơ mắc đái tháo đường còn phụ thuộc vào tổng năng lượng, chất lượng thực phẩm thay thế, tình trạng chuyển hóa và đặc điểm của từng người. Không thể chỉ dựa vào lượng tinh bột để kết luận một người có nguy cơ mắc bệnh.
Phụ nữ tiền mãn kinh cần thận trọng khi cắt giảm tinh bột
Phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh thường trải qua nhiều thay đổi về nội tiết. Những biến đổi này có thể đi kèm với sự thay đổi trong phân bố mỡ cơ thể, độ nhạy insulin và các chỉ số chuyển hóa.
Vì vậy, việc áp dụng những chế độ ăn quá khắt khe, đặc biệt là cắt bỏ hoàn toàn tinh bột, có thể không phải lựa chọn phù hợp với tất cả phụ nữ ở giai đoạn này.
Nếu vốn đã có các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo bụng, đường huyết bất thường hoặc tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, phụ nữ càng cần chú ý xây dựng chế độ ăn cân đối thay vì tự ý loại bỏ một nhóm chất dinh dưỡng.
Điều cần quan tâm không chỉ là ăn bao nhiêu tinh bột mà còn là lựa chọn loại tinh bột nào, ăn vào thời điểm nào và kết hợp với những thực phẩm gì.
Thay vì phụ thuộc quá nhiều vào cơm trắng hoặc các thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế, có thể đa dạng nguồn tinh bột từ ngũ cốc nguyên hạt, khoai, các loại đậu và rau củ phù hợp. Những thực phẩm này giúp bổ sung chất xơ, góp phần làm chậm quá trình hấp thu đường và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Người mắc tiểu đường có nên giảm tinh bột?
Với người đã được chẩn đoán mắc đái tháo đường, kiểm soát lượng carbohydrate trong khẩu phần là một phần quan trọng của quá trình quản lý đường huyết.
Trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt, cơm thường chiếm tỷ trọng khá lớn. Nếu ăn quá nhiều cơm trong khi ít rau xanh, thiếu protein và không kiểm soát tổng năng lượng, người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc duy trì đường huyết ổn định.
Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, người mắc tiểu đường cần điều chỉnh lượng tinh bột phù hợp với tình trạng sức khỏe, không nên hiểu việc kiểm soát đường huyết đồng nghĩa với loại bỏ hoàn toàn cơm hoặc các thực phẩm chứa carbohydrate.
Việc giảm khẩu phần cơm, phân bổ lượng tinh bột hợp lý giữa các bữa và lựa chọn thực phẩm giàu chất xơ là những vấn đề cần được quan tâm. Mức độ điều chỉnh cần căn cứ vào đường huyết, thuốc đang sử dụng, mức độ vận động và nhu cầu năng lượng của từng người.
Đặc biệt, người đang sử dụng insulin hoặc một số thuốc điều trị tiểu đường có nguy cơ hạ đường huyết nếu tự ý cắt giảm mạnh lượng carbohydrate mà không điều chỉnh kế hoạch điều trị phù hợp.
Ăn tinh bột thế nào để vừa kiểm soát cân nặng vừa bảo vệ sức khỏe?
Thay vì chạy theo các chế độ ăn kiêng cực đoan, mỗi người nên xây dựng khẩu phần cân đối, kiểm soát lượng tinh bột phù hợp với nhu cầu năng lượng và tình trạng chuyển hóa.
Một số nguyên tắc cần chú ý gồm:
– Không loại bỏ hoàn toàn tinh bột: Cơ thể vẫn cần carbohydrate để cung cấp năng lượng. Việc cắt giảm cần có mức độ và phù hợp với từng cá nhân.
– Ưu tiên nguồn tinh bột giàu chất xơ: Có thể lựa chọn gạo lứt, yến mạch, các loại đậu, khoai và ngũ cốc nguyên hạt thay vì chỉ sử dụng các loại tinh bột tinh chế.
– Kiểm soát khẩu phần cơm: Không nên để cơm chiếm phần quá lớn trong bữa ăn. Cần kết hợp với rau xanh, thực phẩm giàu protein và chất béo lành mạnh.
– Theo dõi đường huyết: Người có nguy cơ hoặc đã mắc đái tháo đường nên kiểm tra các chỉ số theo hướng dẫn của bác sĩ.
– Duy trì vận động: Hoạt động thể chất thường xuyên góp phần cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và chuyển hóa năng lượng.
Đặc biệt, phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh cần chú ý hơn đến chất lượng bữa ăn, duy trì vận động và theo dõi các chỉ số chuyển hóa.
Kiểm soát cân nặng và đường huyết không đồng nghĩa với việc phải nói không hoàn toàn với tinh bột. Một chế độ ăn phù hợp cần bảo đảm đủ năng lượng, đa dạng thực phẩm và được điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe. Thay vì tùy tiện áp dụng lời khuyên dinh dưỡng trên mạng, mỗi người nên tham khảo ý kiến chuyên gia để lựa chọn cách ăn uống an toàn, bền vững.
Nguồn: Sức khỏe đời sống (Link)
Thông tin hữu ích khác:
– Volkswagen Nha Trang
– Kiến thức gia đình
– Xe hơi Volkswagen
– Tri thức đời sống
– Giá xe Volkswagen
– Mua xe Volkswagen
