Giấc mơ làm giàu từ cổ phiếu AI của nhà đầu tư Trung Quốc tan vỡ

Đầu mùa hè năm nay, ông Chen Wensheng, chủ một cơ sở kinh doanh nhỏ tại tỉnh Hải Nam, quyết định dồn vốn đầu tư vào nhóm cổ phiếu trí tuệ nhân tạo (AI). Ông đặt trọn kỳ vọng vào hãng sản xuất robot Unitree, doanh nghiệp có sự tham gia của các quỹ nhà nước và từng ghi nhận lượng đặt mua gấp 8.000 lần số lượng chào bán khi niêm yết.

Tuy nhiên, chỉ sau vài tháng giao dịch, mã cổ phiếu này đã mất một nửa giá trị. Khoản đầu tư của ông Chen cùng bạn bè nhanh chóng thâm hụt nặng, nhường chỗ cho nỗi âu lo.

Câu chuyện của ông Chen phản ánh thực tế chung của nhiều nhà đầu tư cá nhân tại Trung Quốc đại lục. Kỳ vọng sinh lời nhanh từ làn sóng công nghệ cao đang phải đối mặt với những nhịp rung lắc khắc nghiệt của thị trường vốn.

Thị trường chứng khoán điều chỉnh sau đà tăng nóng

Theo hãng tin Reuters, chỉ số STAR50, tập hợp các doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực AI và vi mạch bán dẫn của Trung Quốc, đã giảm 40% so với mức đỉnh thiết lập vào tháng 7. Cú trượt dốc trong chưa đầy 4 tháng đã xóa sạch khoảng 480 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường. Cùng giai đoạn này, chỉ số cổ phiếu vốn hóa lớn CSI300 cũng giảm khoảng 20% so với mức đỉnh tháng 6, làm gián đoạn chu kỳ tăng trưởng kéo dài 2 năm trước đó.

Nhiều cổ phiếu từng được giới đầu tư quan tâm đặc biệt nay đồng loạt sụt giảm. Doanh nghiệp sản xuất chip nhớ CXMT mất hơn một phần tư giá trị trong tháng vừa qua. Hai nhà sản xuất vi mạch MetaX và Moore Threads, sau phiên chào sàn tăng từ 400% đến 700% vào năm ngoái, hiện cũng mất khoảng một nửa giá trị. Tương tự, cổ phiếu của hai nhà cung cấp linh kiện quang học Zhongji Innolight và Eoptolink giảm chừng 60% từ vùng đỉnh.

Ông Dong Baozhen, nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh, nhận định trên Reuters: “Thị trường chứng khoán phát triển thành một đợt tăng giá mang tính đầu cơ. Và giờ đây, chúng ta chứng kiến giá sụt giảm mạnh”.

Nguyên nhân lớn dẫn đến áp lực bán tháo xuất phát từ việc định giá cổ phiếu bị đẩy lên mức quá cao. Ngay cả khi đã hạ nhiệt từ mức đỉnh gần 250 lần, chỉ số STAR50 hiện vẫn giao dịch ở mức định giá tương đương 100 lần lợi nhuận 12 tháng gần nhất. Con số này cao hơn đáng kể so với mức định giá khoảng 30 lần của chỉ số công nghệ Nasdaq 100 tại Mỹ.

Theo Goldman Sachs, nhóm cổ phiếu AI từng chiếm 42% vốn hóa và 57% thanh khoản toàn thị trường Trung Quốc đại lục và Hong Kong (Trung Quốc). Với cơ cấu nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng lớn, rất ít người tránh khỏi tổn thất khi đợt điều chỉnh này diễn ra. Sự thất vọng khiến nhiều nhà đầu tư chuyển hướng sang các tài sản mang tính phòng thủ.

Hoạt động sản xuất thực tế vẫn duy trì tăng trưởng

Trái ngược với nhịp điều chỉnh trên sàn chứng khoán, hoạt động sản xuất kinh doanh tại các nhà máy công nghệ cao vẫn ghi nhận những con số tăng trưởng tích cực.

Theo Thời báo Hoàn Cầu (Global Times), số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) cho biết lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn trong 9 tháng đầu năm 2026 tăng 15,5% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt mức 6.030 tỷ nhân dân tệ. Đáng chú ý, riêng tháng 9, mức tăng trưởng lợi nhuận đạt 14,4%, vượt trội so với mức tăng 4,2% của tháng 8.

Sự bứt phá này phần lớn nhờ vào nhu cầu mở rộng năng lực tính toán và xây dựng các trung tâm dữ liệu. Lợi nhuận của ngành sản xuất điện tử tăng gấp đôi trong 9 tháng đầu năm. Nhóm sản xuất vật liệu điện tử chuyên dụng tăng trưởng lợi nhuận 220%, trong khi ngành sản xuất sợi quang tăng tới 570% và ngành cáp quang tăng 110%.

Chuyên gia kinh tế Tian Yun tại Bắc Kinh chia sẻ với Global Times rằng mức tăng trưởng hai chữ số này phản ánh kết quả từ việc đầu tư cho nghiên cứu, phát triển và nâng cấp chuỗi cung ứng. Nguồn thu từ thị trường thực tế đang tạo ra dòng tiền bền vững, giúp doanh nghiệp tiếp tục tái đầu tư mở rộng quy mô.

Dữ liệu từ cơ quan hải quan cũng cho thấy kim ngạch xuất khẩu vi mạch tích hợp của Trung Quốc trong 9 tháng đầu năm tăng 99,1% so với cùng kỳ. Điều này minh chứng cho việc các ứng dụng công nghệ vẫn đang được hấp thụ mạnh mẽ trong nền kinh tế đời thực.

Dòng vốn tìm về giá trị thực

Đợt hạ nhiệt trên thị trường chứng khoán được giới chuyên môn nhìn nhận như một bước điều chỉnh tất yếu nhằm đưa định giá cổ phiếu trở về trạng thái hợp lý hơn.

Ông Leo Wang, đối tác tại quỹ Qianchuang Capital, cho rằng việc tập trung quá mức vào nhóm cổ phiếu công nghệ trước đây đã tạo ra sự lệch lạc trong dòng vốn đầu tư. Hiện tượng này làm nảy sinh tình trạng tăng nóng cục bộ ở một số mã, đồng thời khiến các ngành sản xuất truyền thống khác gặp khó khăn trong việc tiếp cận dòng vốn. Nhịp điều chỉnh hiện tại giúp thị trường cân bằng lại tỷ trọng đầu tư.

Dù vậy, diễn biến này cũng mang lại những thách thức nhất định. Ông Hong Hao, Giám đốc đầu tư tại Lotus Asset Management, nhận định đợt bán tháo sẽ khiến một số doanh nghiệp phải tạm hoãn kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) do tâm lý thận trọng từ thị trường.

Ở chiều ngược lại, một số tổ chức như Goldman Sachs hay BNP Paribas Securities cho rằng mặt bằng giá mới sau đợt giảm điểm đang mở ra cơ hội giải ngân cho những nhà đầu tư dài hạn. Nhiều chuyên gia nhận định các doanh nghiệp công nghệ trong tương lai sẽ phải cạnh tranh thực chất hơn bằng chất lượng sản phẩm và tối ưu chi phí.

“Các doanh nghiệp sản xuất linh kiện và dịch vụ AI rốt cuộc cũng sẽ bước vào cuộc cạnh tranh về giá bán. Mọi đợt tăng giá nóng rồi cũng sẽ phải điều chỉnh về đúng giá trị thực”, ông Wang Zhuo, đối tác tại Shanghai Zhuozhu Investment Management, đưa ra góc nhìn khách quan về triển vọng thị trường.