GDP quý III tăng gần 10%, sao chứng khoán vẫn lao dốc?

Hai tuần nay, anh Minh Hoàng, một nhà đầu tư có 5 năm tham gia thị trường chứng khoán, không mở app (ứng dụng) để mua hoặc bán thêm cổ phiếu. Nguyên nhân do tài khoản của anh đang bị âm nặng với một loạt mã nắm giữ từ chứng khoán, ngân hàng tới bất động sản, bán lẻ…

“Không mở app vì tôi biết số tiền trong tài khoản ngày một lỗ khi theo dõi bảng điện thấy thị giá của nhiều cổ phiếu trong danh mục giảm liên tiếp. Không chỉ tôi, bạn bè cùng đầu tư chứng khoán cũng than lỗ nặng, ai cũng chán nản”, anh Hoàng kể.

Tâm lý của những nhà đầu tư như anh Hoàng đang góp phần khiến thanh khoản trên thị trường chứng khoán giảm sâu. Nhiều nhà đầu tư cho hay họ “lười” giao dịch.

Khối ngoại bán ròng, nhà đầu tư cá nhân dè dặt

Đóng cửa phiên giao dịch cuối tuần (2/10), VN-Index dừng ở mức 1.737 điểm, giảm 2,66%; chỉ số VN30 giảm mạnh hơn khi mất tới 3,22% về quanh 1.875 điểm. Thị trường chứng khoán đánh dấu tuần giảm thứ 2 liên tiếp bất chấp Việt Nam chính thức nâng hạng theo tiêu chí của FTSE.

Không chỉ thất vọng vì chứng khoán giảm điểm, nhiều nhà đầu tư không hiểu chuyện gì đang xảy ra khi khối ngoại liên tục bán ròng dù được nâng hạng. Thanh khoản trong tuần qua tiếp tục duy trì ở mức thấp. Riêng phiên cuối tuần khối lượng giao dịch trên HoSE tăng vọt đến từ áp lực bán gia tăng ở nhóm vốn hóa trung bình, nhỏ. Khối ngoại tiếp tục bán ròng trong tuần này với giá trị gần 5.000 tỷ đồng trên sàn HoSE.

Ông Nguyễn Tấn Phong, chuyên gia phân tích, Công ty chứng khoán Pinetree, nhận định VN-Index lao dốc mạnh trong tuần qua với chuỗi 5 phiên giảm liên tiếp, lần lượt thủng các vùng hỗ trợ ngắn hạn. Ngay cả nhóm Vingroup và ngân hàng, hai trụ đỡ lớn nhất của chỉ số, cùng chịu áp lực bán khiến thị trường gần như mất điểm tựa, trong khi thanh khoản thấp cho thấy dòng tiền chưa dám quay lại.

“Khối ngoại bán ròng lũy kế từ đầu năm khoảng 95.000 tỷ đồng. Mặt bằng lãi suất neo cao cùng sức ép lạm phát, trong lúc giá dầu Brent vượt 100 USD/thùng vì lo ngại xung đột Mỹ-Iran, tiếp tục đè nặng tâm lý nhà đầu tư và kéo dài đà điều chỉnh của VN-Index”, ông Phong nói.

Theo Công ty chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS), xu hướng ngắn hạn của VN-Index tiếp tục suy yếu dưới kháng cự mạnh quanh 1.800 điểm tương ứng vùng giá trung bình 200 phiên. Thị trường đang chịu áp lực điều chỉnh về quanh 1.730 điểm.

Kỳ vọng thị trường tuần tới, theo ông Phong, sẽ là những số liệu vĩ mô quý III với tăng trưởng kinh tế ở mức cao có thể hỗ trợ tâm lý và tạo điều kiện cho một nhịp hồi phục kỹ thuật ngắn hạn quanh vùng hỗ trợ 1.720-1.730 điểm. Ngược lại, nếu khối ngoại tiếp tục rút vốn và giá dầu giữ trên 100 USD/thùng, nhịp hồi sẽ rất mong manh, vùng 1.720 điểm có thể bị xuyên thủng và thị trường bước vào giai đoạn tích lũy kéo dài. 

Nhà đầu tư cá nhân nên làm gì?

Ông Đinh Minh Trí, Giám đốc phân tích khối khách hàng cá nhân, Công ty chứng khoán Mirae Asset (MAS), cho rằng lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao vẫn là yếu tố gây áp lực lên các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Gần nhất, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất điều hành thêm 0,25 điểm phần trăm lên mức 3,75-4%/năm, và giới phân tích dự báo sẽ có thêm đợt tăng tiếp theo. Vì vậy, chỉ khi xuất hiện tín hiệu giảm lãi suất trên toàn cầu, khối ngoại mới có thêm cơ sở để quay trở lại thị trường Việt Nam. Riêng dòng vốn ngoại từ quá trình nâng hạng FTSE tại Việt Nam vẫn còn dư địa giải ngân trong năm 2027, khi 90% tỷ trọng mục tiêu dự kiến (tổng giá trị ước tính còn lại ở mức khoảng 1,5 tỷ USD) sẽ được giải ngân và là yếu tố hỗ trợ thị trường trong trung dài hạn.

Ông Đinh Đức Minh, Giám đốc Đầu tư Cấp cao VinaCapital, phân tích hoạt động bán ròng của khối ngoại hiện nay chủ yếu đến từ các quỹ chuyên đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam từ trước hoặc các quỹ đang có tỷ trọng Việt Nam tương đối lớn trong danh mục. Quyết định phân bổ vốn của các quỹ này chịu ảnh hưởng đồng thời bởi mặt bằng lãi suất toàn cầu, xu hướng dòng vốn quốc tế, các cơ hội đầu tư tại những thị trường khác…

Thực tế, việc nâng hạng giúp Việt Nam xuất hiện trong phạm vi theo dõi của một nhóm nhà đầu tư quốc tế rộng hơn trước đây. Tuy nhiên, quy mô dòng vốn thực tế đi vào thị trường trong những năm tới sẽ còn phụ thuộc vào bối cảnh kinh tế toàn cầu, mức độ hấp dẫn tương đối của thị trường chứng khoán Việt Nam so với các thị trường khác, chất lượng doanh nghiệp niêm yết và khả năng tạo ra các cơ hội đầu tư hấp dẫn cho nhà đầu tư quốc tế. Đây mới là những yếu tố quyết định khả năng thu hút và giữ chân dòng vốn ngoại trong dài hạn.

“Đối với nhà đầu tư cá nhân, không nên chỉ tập trung vào câu chuyện nâng hạng hay kỳ vọng vào dòng tiền ngắn hạn từ các quỹ ngoại. Điều quan trọng hơn là đánh giá chất lượng doanh nghiệp, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận, năng lực quản trị, vị thế cạnh tranh và mức định giá của từng doanh nghiệp. Đây cũng là những yếu tố mà các nhà đầu tư tổ chức và dòng vốn dài hạn thường quan tâm khi ra quyết định đầu tư”, ông Minh nêu.

Ở góc độ vĩ mô, theo các chuyên gia, Việt Nam không phải thị trường có định giá thấp nhất khu vực, nhưng mức định giá hiện nay tương đối hấp dẫn nếu đặt cạnh tăng trưởng lợi nhuận và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Theo dự báo của VinaCapital, lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết được ước tính tăng khoảng 25% trong năm nay và vẫn sẽ duy trì tăng trưởng ở mức hai con số trong năm 2027 – là mức tăng trưởng cao nhất trong ASEAN. Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) dự phóng của VN-Index duy trì quanh 15%, cao hơn mức khoảng 10-14% tại các thị trường còn lại.

Đổi lại, các doanh nghiệp Việt cần tiếp tục nâng cao chất lượng công bố thông tin, bảo vệ cổ đông thiểu số… Đây sẽ là những tiêu chí được nhà đầu tư quốc tế chú ý nhiều hơn sau khi thị trường được nâng hạng.

Trong bối cảnh hiện tại, những nhà đầu tư theo chiến lược lựa chọn cổ phiếu sẽ có lợi thế thay vì đầu tư theo chỉ số. Khi định giá của nhiều doanh nghiệp riêng lẻ đang ở vùng thấp trong khi lợi nhuận và hiệu quả hoạt động vẫn duy trì ở mức tốt, nhà đầu tư có thể tìm thấy nhiều cơ hội đầu tư hấp dẫn hơn so với những gì mức định giá bình quân của thị trường đang phản ánh.