Dòng tiền “cá mập” trở lại chứng khoán, có gì đáng chú ý?

Trước phiên giao dịch ngày 11/8, VN-Index dừng quanh mức 1.776 điểm, tăng hơn 8 điểm so với phiên trước và phục hồi khoảng 120 điểm so với đáy của đợt điều chỉnh cuối tháng qua. Diễn biến nổi bật trên thị trường là dòng tiền “cá mập” đang trở lại góp phần khiến kênh đầu tư chứng khoán sôi động hơn.

Thống kê sơ bộ trong những phiên gần nhất, dòng tiền từ nhà đầu tư nước ngoài đã quay trở lại mua ròng hàng ngàn tỷ đồng. Công ty chứng khoán MBS dẫn số liệu từ ngày 28/7 đến 4/8 cho thấy lực mua ròng của khối ngoại tập trung rõ vào nhóm cổ phiếu trụ cột – đúng với “dấu chân” P-Notes (một chỉ báo cho thấy nhà đầu tư nước ngoài mới tham gia thị trường) từng xuất hiện trong quá khứ.

Dòng tiền vào các quỹ ETF (quỹ đầu tư mô phỏng chỉ số chứng khoán) hiện vẫn còn ít. Vì vậy, sự chênh lệch bất thường này giữa diễn biến giá và dòng tiền ETF ghi nhận được càng làm dấy lên nghi vấn rằng có một dòng tiền khác đang âm thầm tham gia vào thị trường.

Lịch sử thị trường cho thấy P-Notes thường xuất hiện ở những thời điểm thị trường yếu hoặc vừa tạo đáy, thanh khoản thấp, là động lực đẩy VN-Index tăng mạnh trong thời gian ngắn.

Vốn ngoại mua ròng trở lại

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, Trưởng nhóm chiến lược đầu tư, Trung tâm Phân tích và tư vấn đầu tư, Công ty chứng khoán SSI, nhận định đợt giảm mạnh của VN-Index vào cuối tháng 7, đầu tháng 8 trùng với thời điểm doanh nghiệp niêm yết đã công bố kết quả kinh doanh quý II.

Theo thống kê của SSI Research, tổng doanh thu của doanh nghiệp niêm yết trên ba sàn tăng 37,6% so với cùng kỳ, trong khi tổng lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ tăng tới 47,7% so với cùng kỳ.

“Giá cổ phiếu điều chỉnh giảm sâu trong khi lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng mạnh, khiến mặt bằng định giá trở nên hấp dẫn hơn đáng kể. Định giá P/E dự phóng năm 2026 ở mức 12,2 lần, hoặc khoảng 9,5 lần nếu loại trừ nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup, tiệm cận các vùng từng ghi nhận trong những giai đoạn căng thẳng như nhịp bán tháo Covid-19 năm 2020 và đợt điều chỉnh liên quan đến thuế quan năm 2025. Ở cấp độ cổ phiếu, nhiều mã đã quay về vùng giá năm 2023 dù lợi nhuận cùng kỳ đã tăng gấp 2-4 lần”, ông Hiếu nói.

Với vùng định giá thấp, ngay từ cuối tháng 7 thị trường đã chứng kiến áp lực bán của khối ngoại giảm dần, xuất hiện những phiên mua ròng tích cực. Diễn biến này tiếp tục trong tháng 8, được hỗ trợ bởi việc đón đầu dòng vốn thụ động đợt đầu tiên dự kiến đổ vào tháng 9 nếu Việt Nam đi đúng lộ trình nâng hạng của FTSE Russell.

Có điều, theo quy trình cơ cấu, kỳ đầu tiên tháng 9 tới đây của FTSE chỉ chiếm 10% tỷ trọng với tổng quy mô dự kiến là 145 triệu USD. Quy mô không quá lớn so với tầm vóc hiện tại của thị trường chứng khoán Việt Nam nên không đủ để tạo ra nhịp tăng cho VN-Index.

Ông Hiếu cho rằng thị trường chờ đợi nhiều hơn vùng định giá thấp làm điểm tựa. Những chuyển biến thuận lợi hơn trong nửa cuối năm 2026 từ bối cảnh vĩ mô trong nước, tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết mới… là yếu tố cốt lõi quyết định xu hướng thị trường trong tương lai.

“Mặt bằng định giá là hấp dẫn trên góc độ thị trường. Nhưng quyết định giải ngân là trên từng cổ phiếu, không có câu trả lời chung cho toàn bộ thị trường nên nhà đầu tư cần lưu ý chọn lọc cổ phiếu”, chuyên gia của SSI nêu quan điểm.

Giá cổ phiếu đủ hấp dẫn, nhưng nên giải ngân từng phần

Ông Võ Văn Huy, Giám đốc khách hàng cao cấp Công ty CP Chứng khoán DNSE, nói rằng mặt bằng giá hiện nay đã mở ra cơ hội để bắt đầu giải ngân từng phần, nhưng chưa phù hợp với chiến lược mua mạnh trên diện rộng.

Sau khi giảm xuống khoảng 1.651 điểm cuối tháng 7, VN-Index đã phục hồi nhanh lên vùng 1.776 điểm chỉ trong sáu phiên tiếp sau đó. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup vốn ảnh hưởng lớn đến chỉ số, định giá P/E của phần còn lại trên thị trường vào khoảng 10,5 lần – mức định giá tương đối hấp dẫn so với triển vọng tăng trưởng lợi nhuận. Tuy nhiên, nhịp hồi nhanh cũng khiến một phần dư địa định giá thấp đã được thu hẹp.

“Điều quan trọng là không nên đánh đồng việc cổ phiếu giảm sâu với định giá rẻ. Có những doanh nghiệp giảm giá chủ yếu do tâm lý thị trường, trong khi triển vọng kinh doanh và chất lượng tài sản không thay đổi đáng kể. Ngược lại, một số cổ phiếu giảm vì lợi nhuận đã tạo đỉnh, dòng tiền yếu hoặc rủi ro tài chính gia tăng; đây có thể là “bẫy định giá”.

Với bối cảnh hiện tại, chuyên gia của DNSE cho rằng nhà đầu tư có thể chia vốn thành ba hoặc bốn phần, ưu tiên những doanh nghiệp đáp ứng đồng thời những tiêu chí như lợi nhuận năm 2026-2027 còn khả năng tăng trưởng rõ ràng. Bảng cân đối tài chính lành mạnh, dòng tiền kinh doanh tốt và đòn bẩy hợp lý. Định giá thấp hơn trung bình lịch sử của chính doanh nghiệp. Thanh khoản cao, quản trị minh bạch và có khả năng hưởng lợi từ dòng vốn tổ chức. Giá cổ phiếu đã hình thành vùng cân bằng thay vì tiếp tục dò đáy.

“Có thể giải ngân thăm dò, nhưng nên mua có chọn lọc và giữ tỷ trọng dự phòng. Sự kiện nâng hạng là yếu tố hỗ trợ trung hạn, không phải lý do để bỏ qua nguyên tắc định giá và quản trị rủi ro”, ông Huy nói.