Chung tay hành động vì sự phát triển toàn diện của trẻ sinh non

Sự kiện nhằm nâng cao nhận thức về chăm sóc trẻ sinh non, đồng thời tăng cường sự quan tâm, phối hợp và hành động của các cấp, các ngành, đội ngũ cán bộ y tế, gia đình và cộng đồng trong việc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe trẻ sinh non, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững và chủ trương của Đảng, Nhà nước về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân theo Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Hơn 100.000 trẻ sinh non mỗi năm, đối mặt nhiều nguy cơ về sức khỏe

Phát biểu tại buổi lễ, TS.BS Trần Đăng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em cho biết trên thế giới, cứ 10 trẻ sinh ra thì có 1 trẻ sinh non. Tình trạng này cũng diễn ra tại Việt Nam, với hơn 100.000 trẻ sinh thiếu tháng mỗi năm, phải đối mặt với nhiều nguy cơ về sức khỏe và sự sống.

Theo các thống kê chuyên ngành, trẻ đẻ non và nhẹ cân chiếm tới 19% trong mô hình bệnh tật của trẻ sơ sinh, đồng thời chiếm trên 50% các nguyên nhân gây tử vong sơ sinh. Những con số này cho thấy chăm sóc trẻ sinh non vẫn là một vấn đề cần được quan tâm, đòi hỏi sự phối hợp giữa ngành y tế, gia đình và cộng đồng.

Theo BS Trần Đăng Khoa, trong những năm qua, Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá cao và ghi nhận là điểm sáng trong thực hiện các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ cũng như các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) về giảm tử vong mẹ và giảm tử vong trẻ em.

Tỷ suất tử vong trẻ em dưới 5 tuổi của nước ta đã giảm mạnh từ 22,1‰ (năm 2015) xuống còn 16,7‰ (năm 2025); tỷ suất tử vong trẻ em dưới 1 tuổi giảm từ 14,7‰ xuống còn 11,2‰ và tỷ suất tử vong sơ sinh ước tính giảm còn 9,0‰.

Đặc biệt, các bệnh viện chuyên khoa sản, nhi đã từng bước nâng cao năng lực chuyên môn, làm chủ nhiều kỹ thuật hồi sức cấp cứu sơ sinh, điều trị và nuôi dưỡng trẻ sinh non, nhẹ cân. Nhiều trường hợp trẻ có cân nặng khi sinh dưới 500 gram đã được cứu sống.

Tuy nhiên, theo TS.BS Trần Đăng Khoa, công tác chăm sóc trẻ sinh non vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Năng lực chuyên môn, nhân lực y tế, cơ sở hạ tầng và trang thiết bị phục vụ cấp cứu, điều trị trẻ sơ sinh còn thiếu và hạn chế tại tuyến y tế cơ sở, đặc biệt ở miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tại những địa bàn khó khăn, tỷ lệ tử vong sơ sinh và tử vong trẻ em dưới 5 tuổi vẫn cao gấp 2 lần so với vùng đồng bằng, đô thị. Những chênh lệch này đặt ra yêu cầu ngành Y tế cần tiếp tục nỗ lực, triển khai quyết liệt và đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ sơ sinh; tăng cường các can thiệp chuyên môn có hiệu quả để phòng ngừa sinh non, giảm tử vong sơ sinh và bảo đảm mọi trẻ em, dù sinh ra ở bất kỳ địa bàn nào, đều có cơ hội được chăm sóc và phát triển khỏe mạnh.

Chăm sóc trẻ sinh non cần được triển khai liên tục, toàn diện

Hưởng ứng Ngày Thế giới vì trẻ sinh non năm 2026, Bộ Y tế phát động chiến dịch truyền thông cao điểm từ ngày 1/11 đến ngày 30/11/2026 với chủ đề: “Để trẻ sinh non phát triển toàn diện, hãy đầu tư vào chăm sóc và theo dõi liên tục”.

Chiến dịch năm nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chăm sóc trẻ sinh non một cách liên tục, toàn diện, không chỉ tập trung vào các can thiệp cấp cứu, điều trị nhằm cứu sống trẻ trong giai đoạn đầu sau sinh mà còn chú trọng chăm sóc dinh dưỡng, theo dõi sức khỏe, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các vấn đề về phát triển thể chất, thần kinh và vận động sau khi trẻ xuất viện. Qua đó, giúp trẻ có điều kiện phát triển tốt nhất, từng bước hòa nhập với gia đình và cộng đồng.

Để thực hiện mục tiêu này, Bộ Y tế xác định một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, cần tăng cường chăm sóc sức khỏe phụ nữ mang thai thông qua quản lý thai, khám thai định kỳ đúng lịch, ít nhất 4 lần trong thai kỳ; thực hiện chế độ dinh dưỡng hợp lý, giảm căng thẳng, bảo đảm lao động và nghỉ ngơi phù hợp nhằm phòng ngừa sớm các nguy cơ sinh non có thể tránh được.

Bên cạnh đó, các cơ sở y tế cần thực hiện hiệu quả quy trình chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm, da kề da ngay sau sinh, cho trẻ bú sớm, nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và tiếp tục đến 2 tuổi. Đồng thời, cần mở rộng phương pháp chăm sóc Kangaroo (KMC) theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường theo dõi trẻ sinh non liên tục sau xuất viện. Các bệnh viện chuyên khoa sản, nhi cần kết nối, phối hợp với cơ sở y tế tuyến dưới, y tế cơ sở và gia đình trong quản lý sức khỏe trẻ. gia đình cần được hướng dẫn chăm sóc dinh dưỡng, theo dõi tăng trưởng, đánh giá định kỳ sự phát triển thể chất, thần kinh và vận động của trẻ, đồng thời nhận biết các dấu hiệu bất thường để đưa trẻ đi khám và can thiệp kịp thời.

Bộ Y tế cũng nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên nguồn lực, hỗ trợ chuyên môn cho tuyến y tế cơ sở và các vùng khó khăn. Các giải pháp bao gồm đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ y tế; đầu tư trang thiết bị phục vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh; đẩy mạnh hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật từ bệnh viện tuyến trên cho tuyến dưới…

Thông qua chiến dịch truyền thông trong tháng 11, Bộ Y tế kêu gọi các cấp, ngành, tổ chức chính trị – xã hội, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và cộng đồng chung tay hỗ trợ các gia đình có trẻ sinh non cả về vật chất lẫn tinh thần, góp phần bảo đảm trẻ sinh non được chăm sóc, yêu thương và có cơ hội phát triển toàn diện.