Thói quen chấm đậm, chan nước dùng của người Việt khiến lượng muối vượt ngưỡng, gây nguy hại cho sức khỏe

Ngày 19/8, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, Trường Đại học Y tế Công cộng và tổ chức HealthBridge tổ chức Hội thảo cung cấp thông tin về giảm tiêu thụ muối và các giải pháp thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh. Hội thảo còn có sự tham dự của các nhà khoa học đến từ Viện Dinh dưỡng, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, các bác sĩ Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, Trường Đại học Y tế công cộng, Hội Đột quỵ Việt Nam, Hội Đột quỵ Hà Nội, các tổ chức quốc tế.

Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng ngày càng tăng do các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường và tăng huyết áp… Xu hướng này gắn liền với thói quen ăn uống không lành mạnh, đặc biệt là tiêu thụ nhiều muối và gia tăng sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh, đồ uống có đường.

Hội thảo tập trung vào các nội dung giảm tiêu thụ muối, thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh, đồng thời giới thiệu cách các quốc gia đang thực hiện ghi nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì giúp người tiêu dùng lựa chọn được sản phẩm phù hợp và có lợi cho sức khỏe, quy định hạn chế tiếp thị thực phẩm và đồ uống không lành mạnh tới trẻ em. 

Phát biểu tại hội thảo, TS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh – Bộ Y tế cho biết, việc sử dụng và tiêu thụ quá nhiều muối trong sinh hoạt, trong ăn uống có thể dẫn đến các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là làm gia tăng bệnh tim mạch, tăng huyết áp và những biến cố nguy hiểm, thậm chí có thể đe dọa tính mạng.

Vì vậy, việc cung cấp thông tin chính xác về những vấn đề này, hướng đến người dân để thay đổi lối sống, hình thành những hành vi sống lành mạnh, trong đó có việc giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, là hết sức quan trọng và cần thiết.

Công việc này không chỉ nằm ở bệnh viện, nơi các bác sĩ tư vấn cho bệnh nhân khi họ đến khám và mắc bệnh, mà phải bắt đầu từ chính mỗi người dân, từ những bữa ăn hằng ngày, ngay cả khi chưa mắc bệnh.

PGS.TS Trương Tuyết Mai – Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế), cho biết mức tiêu thụ muối của người Việt Nam cải thiện nhưng vẫn còn ở mức cao.

Năm 2015, mức tiêu thụ muối của người dân Việt Nam là 9,4g mỗi ngày, con số này đã giảm xuống còn 8,1g mỗi ngày vào năm 2023. Tuy nhiên, mức này vẫn cao gấp khoảng 1,6 lần mức khuyến nghị dưới 5g/ngày của WHO (tương đương 1 thìa cà phê).

Muối không chỉ nằm trong lọ muối. Muối “ẩn” trong thực phẩm đóng gói, nước tương, dầu hào, bột ngọt và hàng loạt gia vị khác. Theo bà Mai, phần lớn natri – thành phần chính của muối, chất gây tăng huyết áp – trong bữa ăn người Việt đến từ nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính dùng lúc nấu và lúc ăn. Thói quen chấm đậm, chan nước dùng đẩy lượng natri lên cao.

“Ăn quá mặn làm tăng huyết áp, kéo theo nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Đáng lưu ý, nhóm nguy cơ cao như người tăng huyết áp, đái tháo đường lại ăn mặn hơn mức trung bình của cộng đồng”, bà Mai cảnh báo.

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 30% lượng muối tiêu thụ, đưa mức trung bình xuống dưới 7g một người mỗi ngày. Bà Mai cho rằng ngoài ghi nhãn thực phẩm và quy định ngưỡng natri tối đa, các giải pháp phải nhắm vào hành vi hàng ngày như nêm nhạt hơn, bớt chấm, bớt chan. Nhóm thực phẩm siêu chế biến cũng cần nằm trong chính sách giảm muối.

TS.Angela Pratt – Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết một chế độ ăn uống lành mạnh đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hình sức khỏe thể chất, tinh thần ngay từ khi trẻ mới sinh cho đến khi trưởng thành.

Một xu hướng đáng lo ngại là việc tiêu thụ quá mức các thức ăn không có lợi cho sức khỏe. Đây là rủi ro sức khỏe lớn nhất mà Việt Nam và các quốc gia khác đang đối mặt. “Việt Nam đang phải đối mặt với gánh nặng ngày càng tăng của các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư… Đây cũng là nguyên nhân gây tử vong lớn nhất tại Việt Nam”, TS.Angela Pratt nói.

Theo bà, đằng sau đó là chế độ ăn uống không lành mạnh, tiêu thụ nhiều thực phẩm chế biến, thức ăn nhanh có hàm lượng chất béo, muối, đường cao, kèm theo đó là sự gia tăng tiêu thụ các loại đồ uống có đường.

WHO khuyến nghị giải pháp chính sách toàn diện dựa trên bằng chứng khoa học nhằm thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh và xây dựng môi trường thực phẩm có lợi cho sức khỏe. Đây là những biện pháp giúp người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm có lợi hơn cho sức khỏe, đồng thời bảo vệ trẻ em và các nhóm dân số dễ bị tổn thương trước những tác động tiêu cực từ hoạt động quảng cáo để giảm thiểu yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm.

Truyền thông giữ vai trò quan trọng trong nâng cao nhận thức của công chúng và thúc đẩy đối thoại dựa trên bằng chứng về các chính sách bảo vệ, cải thiện sức khỏe cộng đồng; thông tin chính xác, kịp thời không chỉ giúp người dân đưa ra lựa chọn có lợi cho sức khỏe mà còn góp phần tạo đồng thuận với các chính sách y tế công cộng. Đây là điều kiện cần thiết để các giải pháp giảm tiêu thụ muối và thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh được triển khai đồng bộ, bền vững trong thời gian tới.