Mỡ lợn hay dầu ăn tốt hơn? Chuyên gia chỉ ra cách dùng đúng để không gây hại sức khỏe

Không nên cực đoan: Phối hợp mỡ lợn và dầu thực vật mới là lựa chọn hợp lý

Những năm gần đây, mỡ lợn đang được nhiều người “ưa chuộng trở lại” sau hàng loạt thông tin trên mạng xã hội ca ngợi đây là chất béo tự nhiên, tốt hơn dầu thực vật. Tuy nhiên, theo TS Lê Thị Hương Giang – Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 198 (Bộ Công an) cho biết, với người trưởng thành khỏe mạnh, không nên lựa chọn theo hướng cực đoan như chỉ dùng mỡ lợn hoặc chỉ dùng dầu ăn.

Thay vào đó, khẩu phần chất béo nên được phối hợp hài hòa giữa mỡ động vật và dầu thực vật. Có thể tham khảo tỷ lệ khoảng 1 phần mỡ động vật kết hợp với 2-3 phần dầu thực vật, tùy theo thói quen ăn uống, mức độ vận động cũng như tình trạng sức khỏe của từng người.

Trong chế biến thực phẩm, mỡ lợn có thể phù hợp với các món cần nhiệt độ cao như chiên, rán nếu sử dụng với lượng vừa phải. Trong khi đó, dầu thực vật nên được ưu tiên cho các món xào nhanh, nấu canh hoặc trộn salad nhằm tận dụng các acid béo không bão hòa có lợi cho sức khỏe. Theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất vẫn là kiểm soát tổng lượng chất béo tiêu thụ mỗi ngày, thay vì chỉ tập trung tranh luận nên dùng mỡ hay dầu.

Bốn sai lầm khiến mỡ lợn từ thực phẩm quen thuộc trở thành nguy cơ cho sức khỏe

Không ít gia đình lựa chọn tự rán mỡ lợn vì cho rằng “mỡ nhà làm sẽ sạch và an toàn hơn”. Tuy nhiên, nếu chế biến hoặc bảo quản không đúng cách, mỡ lợn vẫn có thể bị biến đổi chất lượng và làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.

Rán mỡ quá kỹ đến khi tóp mỡ cháy sậm

Nhiều người thích tóp mỡ vàng sẫm, thậm chí hơi khét vì cho rằng như vậy sẽ thơm hơn. Thực tế, khi chất béo bị đun ở nhiệt độ quá cao, đặc biệt trên khoảng 190°C trong thời gian dài, mỡ dễ bị oxy hóa, làm giảm chất lượng và có thể hình thành các hợp chất không có lợi cho cơ thể. Các chuyên gia khuyến cáo nên rán ở lửa vừa, khi tóp mỡ vừa chuyển sang màu vàng nhạt thì tắt bếp và vớt ra, tránh để cháy sẫm.

Đổ mỡ nóng trực tiếp vào hộp nhựa

Sau khi rán, mỡ thường có nhiệt độ trên 100°C. Nếu đổ ngay vào các loại hộp nhựa, nhiệt độ cao kết hợp với môi trường chất béo có thể làm tăng nguy cơ thôi nhiễm một số chất không mong muốn từ nhựa vào thực phẩm. Giải pháp an toàn hơn là sử dụng hũ thủy tinh, đồ sành hoặc sứ sạch và chỉ rót mỡ sau khi đã nguội bớt.

Để mỡ ở nhiệt độ phòng quá lâu

Mỡ lợn rất dễ bị oxy hóa khi tiếp xúc lâu với không khí, ánh sáng và nhiệt độ môi trường. Khi đó, mỡ có thể đổi màu, xuất hiện mùi ôi hoặc vị khét. Các chuyên gia khuyến cáo nên bảo quản mỡ trong lọ đậy kín và để ở ngăn mát tủ lạnh. Nếu mỡ đã đổi màu hoặc có mùi bất thường thì không nên tiếp tục sử dụng.

Rán nhiều để dùng trong thời gian dài

Nhiều gia đình có thói quen rán một nồi mỡ lớn để sử dụng cả tháng nhằm tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, ngay cả khi được bảo quản lạnh, chất lượng mỡ vẫn giảm dần theo thời gian. Các chuyên gia khuyến nghị chỉ nên rán lượng vừa đủ sử dụng trong khoảng 2-3 tuần, tránh tích trữ quá lâu.

Dầu thực vật cũng không phải lúc nào cũng an toàn nếu sử dụng sai cách

Bên cạnh việc “quá tin” vào mỡ lợn, nhiều người lại có tâm lý sử dụng dầu thực vật một cách thoải mái vì cho rằng đây là chất béo hoàn toàn có lợi. Theo các chuyên gia, dầu thực vật chỉ phát huy lợi ích đối với tim mạch khi được sử dụng đúng cách, gồm dùng với lượng hợp lý, không đun ở nhiệt độ quá cao và đặc biệt không tái sử dụng nhiều lần. Nếu dầu đã chuyển sang màu sẫm, có mùi khét, nổi nhiều bọt hoặc trở nên đặc quánh, nhớt dính thì cần loại bỏ ngay. Điều đáng lo ngại không nằm ở bản thân chai dầu ăn mà chính là thói quen chiên đi chiên lại nhiều lần, khiến dầu bị biến đổi và làm giảm giá trị dinh dưỡng.

Người mắc bệnh mạn tính không nên tự ý tăng ăn mỡ lợn

TS Giang nhấn mạnh rằng không có một chế độ ăn nào phù hợp với tất cả mọi người. Đối với những người mắc rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc thừa cân, béo phì, việc tự ý tăng lượng mỡ lợn chỉ vì nghe theo thông tin trên mạng xã hội có thể gây nhiều rủi ro.

Thực tế, nhiều người thường đặt câu hỏi: “Bị mỡ máu thì ăn bao nhiêu mỡ lợn là an toàn?”. Tuy nhiên, theo chuyên gia, không thể đưa ra một con số chung vì nhu cầu dinh dưỡng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như chỉ số cholesterol, triglycerid, đường huyết, men gan, huyết áp, cân nặng và mức độ bệnh của từng người.

Do đó, người có bệnh lý nền cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng xây dựng chế độ ăn cá thể hóa dựa trên kết quả khám và xét nghiệm. Đây mới là giải pháp giúp bảo vệ hệ tim mạch, gan và sức khỏe lâu dài.

Điều độ mới là nguyên tắc quan trọng nhất trong dinh dưỡng

Trong bối cảnh bữa ăn hiện đại ngày càng xuất hiện nhiều món chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh cùng lối sống ít vận động, việc quay trở lại sử dụng mỡ lợn cần được nhìn nhận một cách khoa học thay vì xem đây là “thần dược” thay thế hoàn toàn dầu ăn.

TS Giang cho rằng, mỡ lợn không xấu nếu được sử dụng đúng cách và đúng lượng. Dầu thực vật cũng không đáng lo nếu dùng hợp lý. Điều nguy hiểm nhất là chạy theo xu hướng dinh dưỡng mà không hiểu nhu cầu thực sự của cơ thể.

Một chế độ ăn lành mạnh không nằm ở việc tuyệt đối chọn mỡ lợn hay dầu thực vật, mà ở sự cân bằng, điều độ và phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người.