Hai thanh niên 23 tuổi suy thận giai đoạn cuối: Dấu hiệu cảnh báo người trẻ không nên bỏ qua

Suy thận ở tuổi 23: Đừng chủ quan vì còn trẻ

Ở người trẻ, những biểu hiện như đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi kéo dài hay ăn uống kém thường dễ bị quy cho áp lực công việc, thiếu ngủ hoặc suy nhược cơ thể. Không ít người vì thế trì hoãn việc thăm khám, ngay cả khi cơ thể đã xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng. Hai trường hợp nam thanh niên mới 23 tuổi được chẩn đoán suy thận mạn giai đoạn cuối, hiện phải lọc máu định kỳ, cho thấy không nên chủ quan trước những bất thường tưởng chừng thông thường.

Một trong hai trường hợp là nam thanh niên quê Hưng Yên, đang làm việc tại TP.HCM. Khoảng hai tháng trước khi được chẩn đoán bệnh, người này thường xuyên đau đầu, chóng mặt, đôi lúc tê lưỡi và nhìn mờ. Khi đi khám, huyết áp đã tăng trên 180 mmHg, có thời điểm lên tới 220 mmHg. Dù được bác sĩ khuyên nhập viện, người bệnh vẫn chần chừ. Sau đó, khi cơn đau đầu trở nên dữ dội, nam thanh niên được chẩn đoán suy thận mạn giai đoạn 5.

Trường hợp còn lại quê Thanh Hóa, đi khám vì cơ thể mệt mỏi, ăn uống kém. Kết quả thăm khám cho thấy người bệnh bị thiếu máu trên nền bệnh thận mạn và tăng huyết áp. Hiện nam thanh niên phải lọc máu định kỳ 3 lần mỗi tuần.

Thói quen ăn uống tưởng khoa học nhưng vẫn có thể tiềm ẩn rủi ro

Không ít người trẻ có thói quen ‘thả ga’ ăn chuối, xoài, uống nước dừa hoặc sử dụng chè đậu đen với suy nghĩ đây đều là thực phẩm tự nhiên, tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều một số thực phẩm giàu kali hoặc tự ý sử dụng các chế phẩm bù nước, điện giải khi cơ thể có dấu hiệu bất thường có thể gây ra những rủi ro nhất định, tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Theo BSCKII Bạch Thị Nhớ, Khoa Nội Thận Khớp, Bệnh viện 19-8, một số thực phẩm và đồ uống kể trên có thể cung cấp lượng kali đáng kể. Ở người có chức năng thận suy giảm, khả năng đào thải kali có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ tích tụ kali trong máu. Tăng kali máu nghiêm trọng có thể gây rối loạn nhịp tim và đe dọa tính mạng.

Đáng lưu ý, không chỉ việc lựa chọn thực phẩm, cách xử trí khi bị tiêu chảy cũng cần được quan tâm. Oresol có tác dụng bù nước và điện giải trong những trường hợp phù hợp, nhưng cần pha đúng hướng dẫn và sử dụng đúng chỉ định. Người có bệnh nền hoặc tình trạng sức khỏe đặc biệt nên hỏi ý kiến nhân viên y tế, tránh tự ý sử dụng không đúng cách.

Ăn mặn, uống nhiều trà sữa, thức khuya ảnh hưởng đến thận ra sao?

Trong sinh hoạt hằng ngày, nhiều người trẻ có thói quen ăn thực phẩm chế biến sẵn, sử dụng nhiều gia vị, thường xuyên uống đồ uống nhiều đường hoặc ngủ không đủ giấc. Tuy nhiên, để đánh giá ảnh hưởng của những thói quen này, cần phân biệt nguy cơ đối với sức khỏe lâu dài với nguyên nhân trực tiếp gây suy thận ở một người cụ thể.

Ăn quá nhiều muối làm tăng gánh nặng kiểm soát huyết áp

Trao đổi với PV, TS. Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa dinh dưỡng, bệnh viện 19-8 cho biết: “Muối là thành phần không thể thiếu trong khẩu phần ăn, nhưng tiêu thụ quá mức có thể làm tăng huyết áp. Tình trạng tăng huyết áp kéo dài gây tổn thương hệ thống mạch máu, trong đó có các mạch máu nhỏ tại thận, từ đó làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận”.

Qua khảo sát thực tế trên thị trường, TS. Lê Thị Hương Giang chỉ ra nhiều điểm bất cập: Một chai latte 500 ml chứa tới 38g đường tổng số; một tô mì ăn liền 84g chứa tới 2.192 mg natri (chỉ một gói đã vượt ngưỡng khuyến nghị dưới 2.000 mg natri/ngày của WHO); một cây xúc xích cũng chứa hơn 600 mg natri.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày, tương đương dưới 2.000 mg natri. Lượng muối này bao gồm cả muối có sẵn trong thực phẩm và lượng được bổ sung trong quá trình chế biến, không chỉ riêng phần muối ăn trực tiếp.

“Thói quen ăn mặn có thể khó nhận biết nếu người ăn thường xuyên sử dụng mì ăn liền, thức ăn nhanh, đồ muối chua, thịt chế biến sẵn hoặc nhiều nước chấm. Vì vậy, giảm lượng gia vị, ưu tiên thực phẩm tươi và đọc thông tin dinh dưỡng trên bao bì là những cách thiết thực để kiểm soát lượng natri tiêu thụ” – TS Giang lưu ý. 

Trà sữa và đồ uống nhiều đường: Cần chú ý lượng tiêu thụ

Trà sữa, nước ngọt và các loại đồ uống pha thêm đường có thể cung cấp lượng năng lượng đáng kể, tùy công thức và kích cỡ khẩu phần. Nếu sử dụng thường xuyên, đồng thời ít vận động và ăn uống dư thừa năng lượng, người dùng có thể tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa.

Đây là những vấn đề có thể liên quan đến nguy cơ mắc các bệnh như đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp, vốn là những yếu tố quan trọng trong bệnh thận mạn. Tuy nhiên, không có cơ sở để kết luận một người sẽ bị suy thận chỉ vì uống trà sữa, cũng không thể xác định đồ uống này là nguyên nhân gây suy thận giai đoạn cuối nếu chưa có đánh giá y khoa cụ thể.

Thức khuya có phải nguyên nhân trực tiếp gây suy thận?

Thức khuya, ngủ không đủ giấc và duy trì lịch sinh hoạt thiếu ổn định có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, không nên quy kết thức khuya đơn thuần là nguyên nhân trực tiếp gây suy thận mạn giai đoạn cuối.

Nguy cơ bệnh thận cần được đánh giá trong mối liên quan với các bệnh lý nền, huyết áp, rối loạn chuyển hóa, tiền sử gia đình, thuốc đang sử dụng và những yếu tố nguy cơ khác. Một người trẻ thường xuyên thức khuya cần điều chỉnh giờ ngủ, duy trì vận động và chế độ ăn hợp lý, nhưng không nên tự chẩn đoán mình mắc bệnh thận chỉ dựa trên thói quen sinh hoạt.

Theo TS Nguyễn Đình Liên, Trưởng khoa Ngoại thận tiết niệu và nam khoa, Bệnh viện E (Hà Nội), người trẻ cần thận trọng với việc tự sử dụng thuốc giảm đau kéo dài, thuốc nam hoặc các sản phẩm không rõ thành phần. Một số thuốc và sản phẩm có thể gây tổn thương thận trong những trường hợp nhất định, nhất là khi dùng không đúng chỉ định hoặc không được theo dõi phù hợp. Khi cần sử dụng thuốc, người bệnh nên thông báo cho nhân viên y tế về các thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng.

Suy thận không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu, trong khi nhiều dấu hiệu như mệt mỏi, chán ăn, chóng mặt hay phù nề dễ bị bỏ qua. Vì vậy, người trẻ không nên đợi đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng mới đi khám. 

Hạn chế ăn mặn, giảm đồ uống nhiều đường, không tự ý sử dụng thuốc và các sản phẩm bù điện giải, đồng thời duy trì vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ là những việc cần thiết để giảm các yếu tố nguy cơ. Khi có biểu hiện bất thường kéo dài, đặc biệt là huyết áp tăng cao, nước tiểu thay đổi hoặc phù không rõ nguyên nhân, người bệnh cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.