Nhiều người ‘đổ xô’ ăn cơm nguội để giảm cân: Sự thật có như kỳ vọng?

Chỉ từ một thói quen rất quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày, cơm nguội bất ngờ trở thành chủ đề được bàn luận rầm rộ trên mạng xã hội. Nhiều người truyền tai nhau rằng việc ăn cơm để lạnh qua đêm có thể giúp giảm cân, hạn chế tăng đường huyết và tốt hơn cho sức khỏe so với cơm nóng. 

Không ít video, bài đăng thậm chí còn gọi đây là “mẹo ăn uống thông minh” dành cho người muốn giữ dáng hoặc kiểm soát đường trong máu. Thế nhưng phía sau trào lưu đang viral này, liệu cơm nguội có thực sự mang lại lợi ích như lời đồn, hay vẫn còn những nguy cơ mà nhiều người đang vô tình bỏ qua?

Trao đổi với PV gia đình & Xã hội, TS. Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 cho biết, nhận định này không hoàn toàn sai, nhưng cũng đang bị nhiều người hiểu quá mức. Khi cơm được nấu chín rồi làm nguội, đặc biệt ở môi trường lạnh khoảng 4 độ C, một phần tinh bột trong cơm sẽ chuyển thành “tinh bột kháng” – loại tinh bột khó tiêu hóa hơn bình thường.

Tinh bột kháng có lợi, nhưng không biến cơm thành thực phẩm ‘không gây tăng cân’

Theo TS. Giang, tinh bột kháng giúp quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn, nhờ đó tốc độ tăng đường huyết sau ăn có thể giảm phần nào. Một số nghiên cứu cho thấy lượng tinh bột kháng trong cơm sau khi làm lạnh khoảng 24 giờ có thể tăng gấp 2–2,5 lần so với cơm nóng. Tuy nhiên, con số này thực tế vẫn khá nhỏ nếu so với tổng lượng tinh bột trong khẩu phần ăn hằng ngày.

Điều đó có nghĩa là cơm nguội không phải “ít tinh bột” hơn cơm nóng, mà chỉ tiêu hóa chậm hơn một phần. Vì vậy, việc cho rằng có thể ăn nhiều cơm nguội mà vẫn giảm cân hoặc thoải mái kiểm soát đường huyết là quan niệm thiếu chính xác.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng hiệu quả này còn phụ thuộc vào loại gạo sử dụng. Những loại gạo tơi, chứa nhiều amylose có khả năng tạo tinh bột kháng tốt hơn so với gạo quá dẻo hoặc gạo nếp.

Hâm nóng lại có làm mất tác dụng?

Nhiều người cho rằng cơm phải ăn lạnh mới giữ được lợi ích. Tuy nhiên, TS. Lê Thị Hương Giang cho biết ngay cả khi hâm nóng lại, cơm vẫn giữ được một phần tinh bột kháng đã hình thành trước đó. Vì vậy, không nhất thiết phải ăn cơm lạnh hoàn toàn mới có tác dụng hỗ trợ kiểm soát đường huyết.

Tuy nhiên, lợi ích này chỉ mang tính hỗ trợ chứ không thể thay thế chế độ ăn uống khoa học hay phương pháp giảm cân đúng cách. Nếu tổng lượng calo nạp vào vẫn quá cao hoặc ít vận động, cơ thể vẫn có thể tăng cân như bình thường.

Nguy cơ lớn hơn lại nằm ở cách bảo quản cơm

Điều các chuyên gia lo ngại nhất không phải là việc ăn cơm nguội, mà là thói quen bảo quản không đúng cách của nhiều người. Trong thực tế, không ít trường hợp để cơm ngoài nhiệt độ phòng quá lâu rồi mới cho vào tủ lạnh, hoặc hâm đi hâm lại nhiều lần.

Theo TS. Giang, cơm để ở môi trường bên ngoài quá lâu sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn Bacillus cereus phát triển. Đây là loại vi khuẩn có thể tồn tại sẵn trong gạo dưới dạng bào tử và có khả năng sinh độc tố gây ngộ độc thực phẩm. Người ăn có thể gặp các triệu chứng như buồn nôn, nôn ói hoặc tiêu chảy sau vài giờ sử dụng.

Đáng chú ý, độc tố do vi khuẩn này tạo ra không dễ bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng lại. Điều đó đồng nghĩa việc “đun lại thật nóng” cũng chưa chắc loại bỏ được toàn bộ nguy cơ.

Muốn giảm cân hay kiểm soát đường huyết vẫn phải quay về nguyên tắc cơ bản

Các chuyên gia cho rằng thay vì kỳ vọng vào cơm nguội như một “mẹo giảm cân”, điều quan trọng hơn vẫn là duy trì chế độ ăn cân bằng và lối sống lành mạnh.

Việc kiểm soát lượng tinh bột tổng thể, tăng rau xanh, bổ sung protein hợp lý và duy trì vận động thường xuyên vẫn là yếu tố cốt lõi giúp ổn định cân nặng và đường huyết. Ngoài ra, hạn chế ăn tối quá muộn, giảm đồ ngọt và tránh lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn cũng quan trọng không kém.

Cơm nguội đúng là có thể tạo thêm tinh bột kháng và hỗ trợ phần nào trong việc kiểm soát đường huyết hoặc cảm giác no. Tuy nhiên, tác dụng này chỉ ở mức hạn chế và không phải “bí quyết thần kỳ” giúp giảm cân như nhiều người vẫn nghĩ.

Quan trọng hơn, nếu bảo quản sai cách, món ăn quen thuộc này thậm chí còn tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm mà nhiều người không ngờ tới.