Nhà nước bồi thường, tái định cư cho người dân theo nguyên tắc nào?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, trong đó đề xuất hoàn thiện các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.

Theo dự thảo, việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải bảo đảm các nguyên tắc dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, minh bạch, kịp thời và đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, chính sách này phải hướng tới lợi ích chung, phục vụ phát triển bền vững, văn minh, hiện đại của cộng đồng và địa phương, đồng thời quan tâm đến các đối tượng chính sách xã hội và người trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

Về hình thức bồi thường, dự thảo quy định việc bồi thường về đất được ưu tiên thực hiện bằng cách giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Trường hợp không còn quỹ đất để bồi thường thì người sử dụng đất được bồi thường bằng tiền.

Ngoài ra, nếu địa phương có điều kiện về quỹ đất, quỹ nhà ở và người bị thu hồi đất có nhu cầu, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét bồi thường bằng loại đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở. Ngược lại, trường hợp người dân được bố trí bồi thường bằng đất hoặc nhà ở nhưng có nhu cầu nhận tiền thì cũng được xem xét bồi thường bằng tiền.

Đối với tài sản gắn liền với đất, chủ sở hữu tài sản bị thiệt hại sẽ được bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự. Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ngừng hoạt động do Nhà nước thu hồi đất cũng được xem xét hỗ trợ.

Dự thảo cũng nhấn mạnh trách nhiệm của Nhà nước trong việc hỗ trợ người có đất bị thu hồi và chủ sở hữu tài sản ổn định đời sống, sản xuất, tạo việc làm và thu nhập sau khi thu hồi đất.

Một nội dung đáng chú ý khác là quy định về khu tái định cư. Theo đó, khu tái định cư phải được đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt, đồng thời phù hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán của cộng đồng dân cư nơi có đất bị thu hồi. Một khu tái định cư có thể phục vụ cho một hoặc nhiều dự án.

Đối với trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, nếu người sử dụng đất có nhu cầu Nhà nước thu hồi cả phần diện tích còn lại của thửa đất thì cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định thu hồi và thực hiện bồi thường, hỗ trợ theo quy định. Kinh phí bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích này được tính vào tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án đầu tư.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề cập trường hợp người sử dụng đất chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong thời gian thông báo thu hồi đất còn hiệu lực. Theo đề xuất, bên nhận chuyển nhượng vẫn được hưởng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, nhưng tổng mức bồi thường không vượt quá quyền lợi mà bên chuyển nhượng được hưởng theo quy định.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tiếp tục lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Luật Đất đai sửa đổi trước khi hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền xem xét.