Không chỉ hút thuốc, 4 yếu tố nhiều người Việt không ngờ có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi

Ung thư phổi là nguyên nhân tử vong do ung thư hàng đầu trên thế giới. WHO ước tính năm 2022 có khoảng 2,5 triệu ca mắc mới và 1,8 triệu ca tử vong. 

Theo các chuyên gia y tế, hút thuốc vẫn là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất, liên quan đến khoảng 85% số trường hợp ung thư phổi. Tuy nhiên, bệnh cũng xảy ra ở những người chưa từng hút thuốc. Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), khoảng 5-20% số trường hợp ung thư phổi có thể gặp ở nhóm này.

PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Viện trưởng Viện Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho biết các bác sĩ vẫn ghi nhận các trường hợp không hút thuốc nhưng vẫn mắc ung thư phổi.

Những yếu tố gây ung thư phổi, ngoài hút thuốc chủ động

PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Viện trưởng Viện Y học hạt nhân và Ung bướu Bạch Mai, lưu ý hút thuốc chủ động là yếu tố nguy cơ quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất liên quan đến ung thư phổi.

Khói thuốc thụ động: Không có mức phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được coi là an toàn. Đây là tác nhân gây ung thư ở người và làm tăng nguy cơ ung thư phổi.

Ô nhiễm không khí, radon và phơi nhiễm nghề nghiệp: Bụi mịn, ô nhiễm không khí ngoài trời, khí radon trong nhà, amiăng, silica, khí thải diesel và một số tác nhân nghề nghiệp khác đều là những yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận.

Ô nhiễm không khí trong hộ gia đình: Khói sinh ra từ việc đốt than, củi, sinh khối hoặc dầu hỏa trong không gian kém thông khí có liên quan đến nguy cơ ung thư phổi. Đối với khói dầu khi chiên rán, một số bằng chứng dịch tễ cũng gợi ý mối liên quan nguy cơ trong những bối cảnh nhất định.

Bệnh phổi mạn tính, tiền sử gia đình và tính nhạy cảm di truyền: Một số bệnh phổi mạn tính cũng như tiền sử gia đình có thể liên quan đến nguy cơ ung thư phổi. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa tất cả người từng mắc lao phổi hoặc COPD đều sẽ phát triển ung thư phổi.

Dấu hiệu ung thư phổi cần đi khám

Mỗi người nên đi khám khi xuất hiện các triệu chứng mới, kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn, đặc biệt là ho không giảm, ho ra máu, đau ngực, khó thở, khàn tiếng, mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc viêm phổi tái diễn.

Ho ra máu, khó thở tăng nhanh hoặc đau ngực dữ dội cần được đánh giá y tế sớm. Những dấu hiệu này không đặc hiệu cho ung thư phổi và có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác, nhưng không nên tự điều trị kéo dài mà bỏ qua việc thăm khám.

Chủ động không hút thuốc và tránh khói thuốc thụ động là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư phổi. Bên cạnh đó, cần tuân thủ các biện pháp bảo hộ lao động, cải thiện thông khí khi nấu nướng, hạn chế sử dụng nhiên liệu rắn hoặc dầu hỏa trong nhà và thực hiện các biện pháp giảm phơi nhiễm với ô nhiễm không khí.

Ở những khu vực có nguy cơ, người dân có thể cân nhắc đánh giá mức độ phơi nhiễm radon tại nơi ở hoặc nơi làm việc. Chế độ ăn cân đối, giàu rau quả tốt cho sức khỏe nói chung, nhưng hiện không có thực phẩm hoặc chất chống oxy hóa nào được chứng minh có thể phòng ngừa ung thư phổi một cách tuyệt đối.