Bất ngờ bỏ đề xuất sở hữu chung cư có thời hạn

Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Bộ Xây dựng cho biết đề xuất quy định quyền sở hữu căn hộ chung cư có thời hạn đã được đưa ra khỏi dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi sau quá trình tiếp thu ý kiến từ các chuyên gia, hiệp hội và người dân.

Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi do Bộ Xây dựng soạn thảo có thiết kế gồm 13 chương, với 149 điều, cắt giảm 49 điều so với luật hiện hành, nhằm tinh gọn và phù hợp với yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Ở phiên bản dự thảo cũ, Bộ Xây dựng từng đề xuất quyền sở hữu căn hộ sẽ chấm dứt khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc thuộc diện buộc phải phá dỡ theo quy định của pháp luật.

Trong khi đó, theo dự thảo mới nhất, nội dung về sở hữu chung cư có thời hạn đã được loại bỏ. Dự thảo quy định về thời hạn sử dụng nhà chung cư, được xác định theo hồ sơ thiết kế và kết quả kiểm định chất lượng công trình theo quy định của pháp luật xây dựng.

Thời hạn sử dụng công trình được tính từ thời điểm nghiệm thu đưa vào sử dụng. Khi chung cư hết thời hạn thiết kế hoặc xuống cấp, có nguy cơ mất an toàn, UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức kiểm định chất lượng để quyết định việc tiếp tục sử dụng hay phải phá dỡ, cải tạo, xây dựng lại.

Đại diện Bộ Xây dựng cho biết đã tiếp thu các ý kiến góp ý và đưa đề xuất về sở hữu chung cư có thời hạn ra khỏi dự thảo luật. Dự thảo vẫn đang được hoàn thiện để trình các cấp có thẩm quyền xem xét theo quy trình xây dựng pháp luật.

Trước đó, góp ý dự thảo, Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) kiến nghị không quy định chấm dứt quyền sở hữu căn hộ khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc thuộc diện phải phá dỡ.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA, cho rằng cần phân biệt rõ thời hạn tồn tại của công trình với quyền sở hữu căn hộ gắn với quyền sử dụng đất.

Hiệp hội đề nghị tiếp tục duy trì quyền sở hữu nhà chung cư không xác định thời hạn đối với nhà ở xây dựng trên đất ở có thời hạn sử dụng ổn định, lâu dài. Việc sở hữu có thời hạn chỉ nên áp dụng trong trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc công trình được xây dựng trên đất có thời hạn.

HoREA cũng đề nghị bỏ quy định về chấm dứt quyền sở hữu nhà chung cư khi hết niên hạn hoặc bị phá dỡ. Thay vào đó, khi công trình không còn tồn tại, giấy chứng nhận quyền sở hữu căn hộ được xác định là không còn giá trị pháp lý.

Theo hiệp hội, cách thể hiện này phù hợp hơn với Luật Nhà ở năm 2023, đồng thời không làm phát sinh cách hiểu quyền sở hữu tài sản của người dân tự động bị chấm dứt theo tuổi thọ công trình.

HoREA cho rằng căn hộ là tài sản có giá trị lớn. Việc giới hạn quyền sở hữu theo thời hạn sử dụng chung cư có thể tạo tâm lý lo ngại, ảnh hưởng đến quyết định mua nhà và làm giảm sức hút của phân khúc căn hộ.

Hiệp hội cũng dẫn lại quá trình thảo luận Luật Nhà ở năm 2023, khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội không tán thành quy định sở hữu chung cư có thời hạn. Thay vì giới hạn quyền sở hữu, cơ quan này đề nghị hoàn thiện quy định về kiểm định, di dời, phá dỡ, cải tạo và xây dựng lại các công trình không còn bảo đảm an toàn.

HoREA cảnh báo nếu quyền sở hữu căn hộ bị gắn với tuổi thọ công trình, người dân có thể chuyển sang lựa chọn nhà ở riêng lẻ gắn với đất. Điều này có nguy cơ làm mất cân đối cung – cầu giữa hai phân khúc, tạo thêm áp lực lên giá đất trong khi thị trường chung cư giảm sức hút.