Bé gái 9 tuổi có đường huyết tăng cao, insulin cao gấp 4 lần vì 1 sai lầm nhiều người Việt mắc phải

Đường huyết tăng cao, bé gái 9 tuổi đối mặt nguy cơ tiền đái tháo đường

Nhiều phụ huynh lo con gầy, chậm lớn nên thường tìm cách bồi bổ bằng sữa tăng cân, thực phẩm giàu năng lượng hoặc tăng khẩu phần ăn hằng ngày. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát hợp lý, thói quen này có thể khiến trẻ tăng cân quá mức, dẫn đến béo phì, kháng insulin, rối loạn đường huyết và làm tăng nguy cơ đái tháo đường.

Đó cũng là trường hợp của bé Hương (9 tuổi). Theo gia đình, trước đây trẻ có thể trạng gầy. Từ năm 5 tuổi, sau một thời gian được tăng cường nhiều thực phẩm giàu năng lượng, cân nặng của trẻ tăng nhanh bất thường.

Khi được đưa đến khám tại khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, Hương cao 140 cm, nặng 51,8 kg, vòng bụng 84 cm và được chẩn đoán béo phì.

ThS.BS Đỗ Tiến Sơn cho biết, trong quá trình thăm khám, bác sĩ phát hiện trẻ xuất hiện gai đen vùng gáy – dấu hiệu thường gặp ở người có tình trạng kháng insulin.

Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số đường huyết lúc đói của trẻ là 6,02 mmol/L, cao hơn ngưỡng bình thường. Đáng chú ý, insulin máu lúc đói lên tới 99,66 μIU/mL, cao gấp khoảng 4 lần giá trị tham chiếu. Chỉ số HOMA-IR đạt 26,58, phản ánh tình trạng kháng insulin nặng.

Trẻ được chẩn đoán tiền đái tháo đường kèm tăng acid uric máu.

Kháng insulin ở trẻ em nguy hiểm như thế nào?

Theo các chuyên gia, kháng insulin xảy ra khi các tế bào trong cơ thể giảm đáp ứng với insulin – hormone có vai trò vận chuyển đường từ máu vào tế bào để tạo năng lượng.

Khi tình trạng này xuất hiện, tuyến tụy phải sản xuất nhiều insulin hơn để duy trì đường huyết ổn định. Theo thời gian, nếu kháng insulin kéo dài, cơ thể có nguy cơ tiến triển thành tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường type 2.

Ngoài ảnh hưởng đến đường huyết, kháng insulin còn liên quan đến nhiều rối loạn chuyển hóa khác như gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, tăng acid uric máu, tăng huyết áp và bệnh tim mạch trong tương lai.

Nhận thấy các bất thường chuyển hóa của Hương có liên quan chặt chẽ đến tình trạng thừa cân, béo phì, các bác sĩ quyết định ưu tiên kiểm soát cân nặng và cải thiện thành phần cơ thể cho trẻ.

Sau hơn hai tháng, trẻ giảm được 5,5 kg, vòng bụng giảm 10 cm. Tỷ lệ mỡ cơ thể giảm từ 45,6% xuống còn 35,1%, đặc biệt lượng mỡ nội tạng giảm rõ rệt trong khi khối lượng cơ xương tăng lên.

Các chỉ số chuyển hóa cũng cải thiện đáng kể. Insulin máu lúc đói giảm từ 99,66 μIU/mL xuống còn 21,55 μIU/mL. Đường huyết lúc đói giảm còn 4,73 mmol/L và chỉ số HbA1c đạt 5,43%, đều nằm trong giới hạn bình thường.

Đáng chú ý, trong quá trình kiểm soát cân nặng, chiều cao của trẻ vẫn tăng từ 140 cm lên 145 cm.

Sai lầm nhiều phụ huynh mắc phải khi muốn con tăng cân

Theo Tiến sĩ Trần Quyền An, mục tiêu điều trị béo phì ở trẻ em không phải là giảm cân bằng mọi giá mà là giảm mỡ thừa, duy trì khối cơ, cải thiện các chỉ số chuyển hóa và vẫn bảo đảm trẻ phát triển bình thường theo lứa tuổi.

Trường hợp của Hương cho thấy việc kiểm soát cân nặng đúng cách không làm ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao. Ngược lại, trẻ vẫn có thể tăng trưởng tốt nếu được xây dựng chế độ dinh dưỡng và vận động khoa học.

Tuy nhiên, nhiều phụ huynh hiện nay vẫn có tâm lý sợ con gầy nên thường xuyên cho trẻ sử dụng sữa tăng cân, thực phẩm giàu năng lượng, đồ uống ngọt hoặc các sản phẩm bổ sung không phù hợp.

Một số gia đình còn tăng khẩu phần ăn vượt quá nhu cầu thực tế của trẻ.

Việc dư thừa năng lượng kéo dài trong khi trẻ ít vận động có thể khiến mỡ tích tụ nhanh chóng, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và hàng loạt rối loạn chuyển hóa như kháng insulin, gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, tăng acid uric máu và tiền đái tháo đường.

Đường huyết tăng cao: Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu như:

Tăng cân nhanh bất thường.

Vòng bụng lớn hơn so với lứa tuổi.

Xuất hiện gai đen ở vùng cổ hoặc gáy.

Trẻ thường xuyên mệt mỏi, lười vận động.

Có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc bệnh chuyển hóa.

Việc phát hiện sớm tình trạng kháng insulin và rối loạn đường huyết ở trẻ sẽ giúp can thiệp kịp thời, ngăn ngừa nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường và các biến chứng sức khỏe trong tương lai.