Tuần lễ Làm mẹ an toàn 2026: Nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm đái tháo đường thai kỳ

Thông qua chủ đề năm nay, Bộ Y tế kêu gọi phụ nữ mang thai, gia đình và cộng đồng chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và quản lý đái tháo đường thai kỳ, góp phần giảm nguy cơ biến chứng trong thai kỳ, khi sinh và sau sinh, đồng thời bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và trẻ ngay từ những ngày đầu đời.

Tuần lễ Làm mẹ an toàn được ngành Y tế triển khai hằng năm từ ngày 01-07/10 trên phạm vi cả nước, nhằm tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức và thúc đẩy các hành động thiết thực trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

Đái tháo đường thai kỳ: Thách thức ngầm đáng lo với sức khỏe mẹ và bé

Phát biểu tại Lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết: Làm mẹ an toàn là một trong các nội dung quan trọng của công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản. Mục tiêu của làm mẹ an toàn là nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và trẻ sơ sinh, nhằm giảm tỷ lệ tai biến sản khoa, giảm tử vong mẹ và tử vong sơ sinh. Đây cũng là một trong những mục tiêu phản ánh sự phát triển y học, cũng như sự quan tâm, đầu tư của Nhà nước đối với lĩnh vực y tế.

Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, trong thời gian qua, công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, sức khỏe sinh sản ở Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

Gần 30 năm qua, các chỉ số về sức khỏe bà mẹ và trẻ em mà Việt Nam đạt được ở mức khá tốt so với nhiều quốc gia có mức thu nhập bình quân đầu người tương đương và là điểm sáng trong việc thực hiện các Mục tiêu thiên niên kỷ.

Tỷ lệ tử vong mẹ đã giảm trên 5 lần, từ mức 233/100.000 trẻ đẻ sống năm 1990 xuống còn trên 44/100.000 trẻ đẻ sống năm 2024, đứng thứ 4 trong khu vực Đông Nam Á; tỷ suất tử vong trẻ em dưới 1 tuổi giảm hơn 4 lần từ 44‰ xuống còn 11,6‰; tỷ suất tử vong trẻ em dưới 5 tuổi đã giảm gần 4 lần, từ mức 58‰ xuống còn 18,2‰…

Bên cạnh những kết quả đạt được, theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Việt Nam còn tồn tại sự chênh lệch đáng kể về tử vong mẹ, tử vong trẻ em giữa các vùng địa lý, giữa các vùng kinh tế- xã hội và giữa các nhóm dân tộc. 

Song song với đó, Làm mẹ an toàn hiện nay còn phải đối mặt với một thách thức mới mang tính toàn cầu: sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm trong thai kỳ. Trong đó, đái tháo đường thai kỳ nổi lên như một thách thức ngầm đáng lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sức khỏe lâu dài của cả người mẹ và thai nhi.

Đái tháo đường thai kỳ là một rối loạn chuyển hóa thường gặp trong thai kỳ, diễn biến âm thầm và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và trẻ.

Thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ có tỷ lệ sinh non lên tới 26% (cao gấp gần 3 lần so với mức 9,7% ở thai phụ bình thường), đồng thời đối mặt với nguy cơ cao bị tiền sản giật, tăng tỷ lệ mổ lấy thai, và có tới 50% số trường hợp sẽ tiến triển thành đái tháo đường tuýp 2 trong vòng 5–10 năm sau sinh. Đối với thai nhi, bệnh làm gia tăng đáng kể nguy cơ thai to, hạ đường huyết sơ sinh, suy hô hấp và tử vong chu sinh.

Chủ động phòng ngừa kiểm soát đường huyết trong thai kỳ 

Theo các chuyên gia, phát hiện sớm và quản lý đái tháo đường thai kỳ đúng hướng dẫn có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe của mẹ và trẻ. Tùy tình trạng cụ thể, thai phụ có thể được tư vấn điều chỉnh chế độ dinh dưỡng, hoạt động thể lực, theo dõi đường huyết và áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp.

“Chủ đề của Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm nay “Kiểm soát đường huyết thai kỳ – Mẹ an tâm, con khỏe mạnh” mang một thông điệp rất thiết thực: kiểm soát đường huyết trong thai kỳ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của người mẹ trong thời gian mang thai, mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe và sự phát triển của trẻ ngay từ khi còn trong bụng mẹ và về lâu dài.

Điều quan trọng là đái tháo đường thai kỳ có thể được phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả nếu phụ nữ được khám thai đầy đủ, thực hiện sàng lọc đúng thời điểm và tuân thủ hướng dẫn của cán bộ y tế“, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh.

Theo Bộ Y tế, trong Tuần lễ Làm mẹ an toàn năm 2026, ngành Y tế sẽ triển khai các hoạt động truyền thông kết hợp cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe phụ nữ mang thai, tập trung vào việc nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động chủ động của phụ nữ, gia đình và cộng đồng.

Các hoạt động truyền thông được triển khai đa dạng thông qua báo chí, truyền thông số, phim ngắn, phóng sự, chuyên đề; đồng thời kết hợp với các hình thức truyền thông trực tiếp như hội thảo, tư vấn nhóm, tư vấn cá nhân tại cơ sở y tế và cộng đồng.

Các cơ sở y tế tăng cường tư vấn, hướng dẫn phụ nữ mang thai khám thai định kỳ đúng lịch và chủ động thực hiện sàng lọc đái tháo đường thai kỳ theo hướng dẫn của cán bộ y tế; thông tin, hướng dẫn người dân tiếp cận các cơ sở y tế có đủ năng lực thực hiện sàng lọc, chẩn đoán và quản lý đái tháo đường thai kỳ phù hợp.

Cùng với đó, chăm sóc sau sinh cũng là một nội dung quan trọng trong quản lý đái tháo đường thai kỳ. Đối với phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ, cơ sở y tế cần tư vấn về chế độ dinh dưỡng, hoạt động thể lực, theo dõi sức khỏe và thực hiện xét nghiệm tầm soát đái tháo đường sau sinh theo khuyến cáo chuyên môn, trong khoảng thời gian từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 12 sau sinh.

Đối với tất cả sản phụ, các cơ sở y tế tiếp tục tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ và xây dựng lối sống lành mạnh, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả mẹ và trẻ.