Thêm doanh nghiệp Nhà nước không đủ điều kiện đại chúng

Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (mã chứng khoán: GVR) vừa công bố thông tin về việc hiện chưa đáp ứng điều kiện của công ty đại chúng theo quy định.

Theo danh sách cổ đông chốt ngày 15/5 để tổ chức họp đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, GVR có tổng cộng 21.459 cổ đông. Trong đó, Bộ Tài chính là cổ đông lớn duy nhất, đang sở hữu 96,77% số cổ phiếu có quyền biểu quyết. Phần còn lại, tương ứng 3,23% vốn có quyền biểu quyết, do 21.458 cổ đông khác nắm giữ.

Với cơ cấu sở hữu hiện tại, doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng khi không bảo đảm tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết được nắm giữ bởi ít nhất 100 nhà đầu tư không phải là cổ đông lớn.

Công ty cho biết vẫn được duy trì tư cách công ty đại chúng do đang thực hiện kế hoạch cơ cấu lại đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo Nghị định của Chính phủ về cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, có hiệu lực từ ngày 13/2.

Theo quy định này, các doanh nghiệp do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ trước khi chuyển đổi thành công ty cổ phần, đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán nhưng chưa đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông theo Luật Chứng khoán vẫn được giữ nguyên tư cách công ty đại chúng trong suốt thời gian thực hiện kế hoạch cơ cấu lại.

Mới đây, một “ông lớn” khác là Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex (mã chứng khoán: BCM) cũng công bố thông tin bất thường liên quan đến việc doanh nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về công ty đại chúng theo quy định hiện hành.

Căn cứ danh sách cổ đông chốt quyền tham dự kỳ họp cổ đông thường niên năm 2026, được Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam lập tại ngày đăng ký cuối cùng 25/5, doanh nghiệp ghi nhận tổng cộng 9.221 cổ đông. Trong đó, có 9.220 cổ đông không phải cổ đông lớn đang nắm giữ cổ phiếu có quyền biểu quyết, tương ứng tỷ lệ sở hữu 4,56%.

Với cơ cấu này, Becamex chưa đạt yêu cầu tối thiểu về tỷ lệ phân tán cổ đông theo quy định. Để khắc phục, công ty cho biết đang chủ động xây dựng phương án và đã kiến nghị UBND TPHCM xem xét phê duyệt lộ trình giảm tỷ lệ vốn Nhà nước tại doanh nghiệp từ mức 95,44% xuống trên 65% trong giai đoạn 2026-2030.

Thực tế, thời gian gần đây, rất nhiều công ty lớn không đủ điều kiện đại chúng do tỷ lệ vốn Nhà nước cao. Do đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã ban hành hàng loạt các quyết định và văn bản thông báo về việc hủy tư cách công ty đại chúng đối với một số doanh nghiệp do không còn đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Với các doanh nghiệp lớn có vốn Nhà nước thuộc diện này, UBCKNN đã ban hành công văn yêu cầu rà soát tư cách công ty đại chúng đối với doanh nghiệp Nhà nước đang thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán.

Nếu phát sinh việc không còn đáp ứng điều kiện, trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày xảy ra sự kiện, công ty phải gửi văn bản báo cáo kèm danh sách cổ đông và báo cáo tài chính năm gần nhất đã được kiểm toán để cơ quan quản lý xem xét.

Công văn cũng áp dụng đối với các công ty con của doanh nghiệp Nhà nước đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch. Các công ty này phải độc lập đáp ứng đầy đủ điều kiện công ty đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán, không phụ thuộc vào việc công ty mẹ là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ vốn chi phối.