Quả sa kê có lợi ích gì với sức khỏe? 3 giá trị dinh dưỡng đáng chú ý

Quả sa kê là quả gì?

Sa kê (còn gọi là xa kê, tên tiếng Anh là breadfruit) là loại quả được sử dụng làm thực phẩm tại nhiều quốc gia, trong đó có các nước Đông Nam Á. Nhờ chứa tinh bột và một số dưỡng chất, sa kê có thể được chế biến thành nhiều món ăn, từ món luộc, hấp đến các món chiên, phù hợp với khẩu vị và thói quen ẩm thực của từng vùng.

Khi được nấu chín, phần thịt sa kê có kết cấu bở, vị thơm và có nét tương đồng với khoai tây. Đặc điểm này giúp sa kê trở thành nguyên liệu linh hoạt trong bữa ăn, có thể dùng như một nguồn cung cấp tinh bột bên cạnh cơm, khoai và các thực phẩm khác.

Sa kê đôi khi bị nhầm với mít do hình dáng quả và đặc điểm thực vật có một số nét tương đồng. Tuy nhiên, đây là hai loại cây khác nhau. Sa kê thuộc họ Dâu tằm (Moraceae), được trồng chủ yếu để thu hoạch quả làm thực phẩm. Ngoài quả, lá sa kê cũng được sử dụng trong một số cách chế biến dân gian, nhưng các công dụng đối với sức khỏe cần được đánh giá dựa trên bằng chứng khoa học.

Có nguồn gốc từ khu vực Đông Nam Á và các đảo ở Thái Bình Dương, cây sa kê hiện được trồng tại nhiều vùng nhiệt đới trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Quả sa kê được ưa chuộng nhờ khả năng chế biến đa dạng, góp phần làm phong phú thực đơn gia đình.

3 lợi ích dinh dưỡng đáng chú ý của quả sa kê  

Sa kê là loại quả được sử dụng làm thực phẩm ở nhiều vùng của Việt Nam. Khi chín hoặc đạt độ già thích hợp để chế biến, phần thịt quả có thể được luộc, hấp, nấu canh hoặc chiên. Nhờ hàm lượng tinh bột, sa kê thường được dùng như một nguồn cung cấp năng lượng, có thể thay đổi trong thực đơn cùng cơm, khoai và các thực phẩm giàu tinh bột khác.

Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, giảng viên Đại học Y Hà Nội, khi lựa chọn thực phẩm, cần quan tâm đến thành phần dinh dưỡng và cách kết hợp trong khẩu phần ăn, thay vì chỉ tập trung vào một loại thực phẩm riêng lẻ. Với sa kê, ngoài tinh bột, chất xơ, kali và vitamin C cũng là những thành phần đáng chú ý.

1. Bổ sung kali, hỗ trợ hoạt động của tim và cơ bắp

Kali là khoáng chất thiết yếu, tham gia duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh, cơ bắp và quá trình điều hòa cân bằng dịch trong cơ thể. Việc cung cấp đủ kali từ chế độ ăn cũng có vai trò trong điều hòa huyết áp, đặc biệt khi kết hợp với chế độ ăn hợp lý và hạn chế lượng natri dư thừa.

Sa kê có chứa kali, góp phần bổ sung khoáng chất này trong khẩu phần ăn. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng ăn sa kê có thể điều trị tăng huyết áp hoặc thay thế thuốc điều trị bệnh tim mạch. Hiệu quả đối với sức khỏe tim mạch phụ thuộc vào tổng thể chế độ ăn, vận động, cân nặng và các yếu tố nguy cơ khác.

Đặc biệt, người mắc bệnh thận hoặc được yêu cầu hạn chế kali cần trao đổi với bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng về lượng thực phẩm phù hợp. Ở những người này, khả năng đào thải kali có thể bị ảnh hưởng, khiến việc bổ sung quá mức gây nguy hiểm.

Bài thuốc chữa bệnh nan y cực đơn giản từ lá sa kê

GiadinhNet – Theo Tổ chức Y tế thế giới và Liên đoàn Đái tháo đường thế giới, Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ gia tăng bệnh đái tháo đường (tiểu đường) nhanh nhất thế giới. Bệnh đái tháo đường là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 6 trong số các nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và những biến chứng nặng nề như mù lòa, tàn phế, suy thận, suy tim…

2. Cung cấp chất xơ, góp phần duy trì hoạt động đường ruột

Chất xơ là thành phần cần thiết trong chế độ ăn, góp phần hỗ trợ nhu động ruột, duy trì việc đại tiện đều đặn và hạn chế nguy cơ táo bón khi được bổ sung phù hợp. Một số loại chất xơ còn giúp kéo dài cảm giác no, hỗ trợ kiểm soát khẩu phần ăn.

Sa kê có chứa chất xơ, vì vậy có thể góp phần làm phong phú nguồn chất xơ trong bữa ăn. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào một loại quả để đáp ứng nhu cầu chất xơ hằng ngày. Việc kết hợp sa kê với rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt sẽ giúp đa dạng nguồn dinh dưỡng hơn.

Bên cạnh đó, uống đủ nước và duy trì vận động cũng là những yếu tố quan trọng đối với hoạt động của đường ruột. Nếu tình trạng táo bón kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm đau bụng, đi ngoài ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám thay vì chỉ điều chỉnh thực đơn.

3. Bổ sung vitamin C và năng lượng cho cơ thể

Vitamin C tham gia nhiều quá trình sinh học, trong đó có hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, quá trình tổng hợp collagen và hỗ trợ hấp thu sắt từ thực phẩm có nguồn gốc thực vật.

Sa kê có chứa vitamin C, nhưng lượng vitamin thực tế có thể thay đổi tùy giống, độ chín, điều kiện bảo quản và cách chế biến. Vì vậy, nên kết hợp sa kê với nhiều loại rau củ, trái cây khác để đa dạng nguồn vitamin và khoáng chất.

Một đặc điểm nổi bật của sa kê là hàm lượng tinh bột, giúp cung cấp năng lượng cho cơ thể. Đây cũng là lý do sa kê có thể được dùng làm món ăn chính hoặc món ăn thay thế một phần các thực phẩm giàu tinh bột khác.

Tuy nhiên, sa kê vẫn cần được tính trong tổng khẩu phần năng lượng mỗi ngày. Người cần kiểm soát cân nặng hoặc đường huyết nên chú ý lượng ăn và cách chế biến, tránh ăn quá nhiều cùng lúc với cơm, khoai, bún hoặc các nguồn tinh bột khác.

Ăn sa kê thế nào để tận dụng giá trị dinh dưỡng?

Sa kê có thể chế biến thành nhiều món ăn, nhưng phương pháp nấu ảnh hưởng đáng kể đến lượng năng lượng của món ăn thành phẩm. Luộc hoặc hấp thường giúp hạn chế lượng dầu mỡ bổ sung so với chiên ngập dầu.

Khi đưa sa kê vào thực đơn, nên lưu ý một số nguyên tắc:

• Ưu tiên luộc hoặc hấp: Cách chế biến này hạn chế lượng dầu mỡ bổ sung so với các món chiên. 
• Ăn với khẩu phần phù hợp: Cần tính lượng sa kê cùng cơm, khoai, bún và những thực phẩm giàu tinh bột khác trong bữa ăn.
• Kết hợp đa dạng thực phẩm: Có thể ăn sa kê cùng rau xanh và nguồn protein như cá, trứng, thịt nạc hoặc đậu phụ để bữa ăn cân đối hơn.
• Hạn chế thêm nhiều đường và chất béo: Các món sa kê chiên, tẩm đường hoặc dùng nhiều nước sốt béo có thể làm tăng đáng kể năng lượng của khẩu phần.

Nhìn chung, sa kê là thực phẩm có thể góp phần đa dạng hóa bữa ăn nhờ cung cấp tinh bột, chất xơ và một số vi chất. Tuy nhiên, không nên xem loại quả này là thực phẩm chữa bệnh hoặc có khả năng thay thế thuốc điều trị.