Người phụ nữ 74 tuổi 2 lần suy thận tiến triển nặng do ăn kiêng sai cách

Suy thận giai đoạn 4 ở tuổi 74

Bà Tươi có tiền sử tăng huyết áp, thiếu máu cơ tim và thoái hóa khớp hơn 10 năm, đang uống thuốc điều trị. Trong một lần khám sức khỏe định kỳ tại một bệnh viện, bà được cảnh báo chức năng thận có vấn đề và cần kiểm tra chuyên sâu.

Bà đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 thăm khám. Kết quả xét nghiệm cho thấy độ lọc cầu thận của bà chỉ còn 24,9 mL/phút/1,73 m², trong khi mức bình thường trên 90 mL/phút/1,73 m², tương ứng suy thận mạn giai đoạn 4.

TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận của bệnh viện cho biết, suy thận ở người cao tuổi thường diễn tiến âm thầm và có mối liên hệ với các bệnh lý nền kéo dài.

Trường hợp bà Tươi, tăng huyết áp và bệnh tim mạch kéo dài có thể ảnh hưởng đến hệ thống mạch máu nhỏ của thận, trong khi tình trạng thiếu máu cơ tim có thể làm giảm tưới máu đến thận, góp phần làm suy giảm chức năng lọc của cầu thận.

Bên cạnh đó, bà sử dụng các nhóm thuốc giảm đau, kháng viêm kéo dài trong nhiều năm để điều trị thoái hóa khớp. Việc sử dụng thuốc kéo dài có thể tạo thêm áp lực lên thận và ảnh hưởng đến chức năng thận ở người có bệnh lý nền.

Bác sĩ Dung xây dựng phác đồ điều trị nội khoa toàn diện, gồm tối ưu hóa thuốc kiểm soát huyết áp, điều chỉnh thuốc tim mạch, lựa chọn nhóm thuốc giảm đau phù hợp và ít ảnh hưởng đến thận, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn uống.

Sau khoảng một tháng điều trị, độ lọc cầu thận của bà Tươi tăng dần và duy trì ở mức khoảng 50 mL/phút/1,73 m², tương ứng suy thận giai đoạn 3a.

Kiêng khem quá mức khiến thận suy giảm

Tuy nhiên, lo sợ bệnh tái phát và phải chạy thận nhân tạo, bà Tươi tự áp dụng chế độ kiêng cữ nghiêm ngặt tại nhà. Bà gần như cắt bỏ toàn bộ chất đạm từ thịt, cá, trứng, ăn nhạt tuyệt đối và hạn chế tối đa việc uống nước vì lo “thận ứ nước gây phù”.

Sau hai tháng ăn kiêng, độ lọc cầu thận của bà giảm còn 38,87 mL/phút/1,73 m², tương ứng suy thận giai đoạn 3b. Thể trạng người bệnh suy nhược, mệt mỏi và sụt cân rõ rệt.

Theo bác sĩ Dung, người bệnh suy thận vẫn cần được cung cấp đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết. Việc cắt giảm thức ăn quá mức có thể khiến cơ thể thiếu năng lượng, phải huy động nguồn dự trữ, dẫn đến mất khối cơ và ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng.

Đối với người bệnh thận, chế độ ăn không nên được hiểu là càng kiêng nhiều càng tốt. Lượng đạm, nước, muối và các chất dinh dưỡng cần được điều chỉnh dựa trên chức năng thận, bệnh lý đi kèm, cân nặng và tình trạng dinh dưỡng của từng người.

Bác sĩ Dung xây dựng chế độ dinh dưỡng cá thể hóa cho bà Tươi, trong đó bổ sung lượng đạm vừa đủ theo cân nặng thay vì loại bỏ hoàn toàn, cung cấp đủ năng lượng, uống nước phù hợp với nhu cầu cơ thể và tình trạng bệnh, đồng thời sử dụng muối ở mức phù hợp, tránh kiêng tuyệt đối.

Kết hợp với việc dùng thuốc đúng chỉ định, chức năng thận của bà dần cải thiện.

Hai lần chức năng thận suy giảm vì ăn kiêng

Sau một thời gian chức năng thận hồi phục, bà Tươi lại tiếp tục ăn kiêng nghiêm ngặt khiến chức năng thận suy giảm lần hai.

Lần này, bác sĩ Dung không chỉ điều chỉnh lại khẩu phần ăn mà tập trung xây dựng kế hoạch quản lý lâu dài, phù hợp với diễn biến chức năng thận của người bệnh. Bà được hướng dẫn cụ thể lượng đạm, năng lượng, nước và muối cần thiết, đồng thời lưu ý không tự ý thay đổi chế độ ăn.

Chức năng thận, cân nặng, huyết áp và tình trạng dinh dưỡng được theo dõi định kỳ để bác sĩ kịp thời điều chỉnh phương án điều trị. Mục tiêu là giúp chức năng thận duy trì ổn định, hạn chế tình trạng suy giảm lặp lại do kiêng khem sai cách.

Suy thận không đồng nghĩa phải kiêng tuyệt đối

Bác sĩ Dung cho biết suy thận mạn là tình trạng chức năng thận suy giảm kéo dài và không thể hồi phục hoàn toàn. Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh và làm chậm tiến triển suy thận, nhưng chế độ ăn cần được cá thể hóa thay vì tự kiêng khem.

Người bệnh cần được cung cấp đủ năng lượng từ các nguồn phù hợp để hạn chế mất khối cơ và suy dinh dưỡng. Lượng đạm cũng cần được điều chỉnh ở mức phù hợp với giai đoạn suy thận và tình trạng sức khỏe, không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn thịt, cá, trứng hoặc các nguồn đạm khác.

Lượng muối, nước, kali và phospho cũng cần được điều chỉnh tùy chức năng thận và các bệnh lý đi kèm. Người bệnh không nên tự áp dụng một chế độ ăn cố định cho tất cả các giai đoạn suy thận mà cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng tư vấn cụ thể.

Bác sĩ khuyến cáo người cao tuổi, đặc biệt những người đang điều trị bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc bệnh cơ xương khớp, nên kiểm tra chức năng thận định kỳ khoảng 3-6 tháng một lần theo tình trạng sức khỏe.

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài, thay đổi thuốc đang điều trị hoặc áp dụng chế độ kiêng khem, mẹo chữa bệnh truyền miệng chưa có cơ sở khoa học. Khi chức năng thận đã suy giảm, việc điều trị và dinh dưỡng cần được theo dõi định kỳ để hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển.