Người phụ nữ 65 tuổi hai lần giải phẫu bệnh mới phát hiện ung thư ‘ẩn mình’ trong khối u lành tính

Khối u tuyến mang tai không đau nhưng phát triển nhanh

Bà Ngọc, 65 tuổi, phát hiện vùng má sưng do một khối u tuyến mang tai trái nhưng không gây đau. Trước đó, hình ảnh MRI tại một cơ sở y tế ghi nhận khối choán chỗ trong tuyến mang tai, được nghĩ nhiều đến u mạch máu hoặc u Warthin, đều là những tổn thương lành tính.

Lo lắng khối u có thể mang tính chất ác tính, bà Ngọc đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM kiểm tra. ThS.BS.CKI Trương Minh Thịnh, Trung tâm Tai Mũi Họng, thăm khám lâm sàng, khai thác bệnh sử, nội soi tai mũi họng kết hợp đánh giá hình ảnh MRI.

Khối u có biểu hiện tăng sinh mạch máu nên bác sĩ chỉ định thêm siêu âm Doppler vùng cổ để đánh giá tổn thương. Kết quả ghi nhận một khối tại thùy nông tuyến mang tai trái, nghĩ u, chưa thấy hạch vùng cổ. Tuyến mang tai phải và tuyến dưới hàm hai bên không phát hiện bất thường.

Bà Ngọc được chỉ định phẫu thuật cắt u để xác định chính xác bản chất tổn thương bằng giải phẫu bệnh.

Hai lần giải phẫu bệnh mới phát hiện ung thư sớm

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, trưởng ê-kíp phẫu thuật, cho biết khi tiếp cận khối u, bác sĩ nhận thấy tổn thương có tốc độ tăng sinh nhanh trong khoảng một tháng. Kết hợp với bệnh sử và hình ảnh MRI, ê-kíp đánh giá cần thận trọng vì không loại trừ khả năng ác tính.

Sau khi lấy khối u, bác sĩ gửi mẫu làm sinh thiết lạnh ngay trong quá trình phẫu thuật. Kết quả ban đầu cho thấy đây là u hỗn hợp tuyến nước bọt, lành tính.

Tuy nhiên, dựa trên tốc độ phát triển của khối u và đánh giá tổng thể trong quá trình phẫu thuật, GS Chung Thủy quyết định không dừng lại ở kết quả sinh thiết lạnh mà tiếp tục cắt thùy nông tuyến mang tai, bóc tách sâu hơn, lấy trọn khối u cùng các rìa mép để gửi giải phẫu bệnh.

Kết quả giải phẫu bệnh sau đó bất ngờ xác định ung thư biểu mô trên nền u đa hình tuyến nước bọt, thể xâm nhập tối thiểu. Các diện cắt đều âm tính, không còn sót tế bào ung thư.

Sau phẫu thuật, trường hợp của bà Ngọc được hội chẩn chuyên khoa và chỉ định điều trị bổ trợ bằng xạ trị 30 tia. Kết thúc liệu trình, bà vận động và sinh hoạt bình thường, không ghi nhận biến chứng liệt mặt và tiếp tục được tái khám định kỳ.

U tuyến mang tai lành tính vẫn có thể tiềm ẩn ung thư

GS Chung Thủy cho biết, chẩn đoán ung thư biểu mô trên nền u đa hình tuyến nước bọt là một thách thức đối với cả bác sĩ lâm sàng và bác sĩ giải phẫu bệnh.

U đa hình tuyến nước bọt vốn là tổn thương lành tính, nhưng quá trình biến đổi ác tính có thể diễn tiến âm thầm sau nhiều năm. Đặc biệt, tế bào ác tính có thể chỉ xuất hiện ở một vùng rất nhỏ trong toàn bộ khối u, trong khi phần lớn mô xung quanh vẫn lành tính.

Do đó, nếu chỉ lấy một phần mô để xét nghiệm, tổn thương ác tính có thể không được phát hiện. Trường hợp bà Ngọc là ví dụ cho thấy việc đánh giá bệnh không chỉ dựa vào một kết quả xét nghiệm đơn lẻ mà cần kết hợp giữa bệnh sử, tốc độ phát triển của khối u, hình ảnh học, đặc điểm khi phẫu thuật và kết quả giải phẫu bệnh.

Cảnh giác với u tuyến mang tai

Ung thư biểu mô trên nền u tuyến đa hình (CXPA) là một loại ung thư nguyên phát không thường gặp ở tuyến nước bọt, thường phát sinh từ u tuyến đa hình có sẵn. Bệnh chiếm khoảng 3,6-4% tổng số khối u tuyến nước bọt và 5-15% các bệnh ác tính tuyến nước bọt, thường gặp ở người 60-80 tuổi.

Theo GS Chung Thủy, phần lớn u tuyến nước bọt là lành tính nhưng một tỷ lệ nhỏ có thể tiềm ẩn tế bào ung thư dù triệu chứng ban đầu không rõ ràng. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện khối u vùng mang tai chỉ vì khối u không đau hoặc phát triển chậm.

Khi phát hiện khối bất thường ở vùng mang tai, vùng má hoặc quanh hàm, người bệnh nên đi khám chuyên khoa để được đánh giá bằng thăm khám lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh phù hợp. Phát hiện sớm giúp xác định đúng bản chất tổn thương, lựa chọn phạm vi điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển.