Người đàn ông 65 tuổi thiếu máu nặng do xuất huyết dạ dày vì 1 sai lầm nhiều người Việt mắc phải

Ông Hưng 65 tuổi, mệt mỏi kéo dài, da xanh xao, hoa mắt chóng mặt và hụt hơi khi gắng sức được xác định thiếu máu do xuất huyết dạ dày sau uống thuốc giảm đau kéo dài. Ông có tiền sử tăng huyết áp, bệnh thận mạn và gout mạn tính. 

Hai tháng gần đây, ông sụt 3–4 kg, không sốt, không đau ngực, không đại tiện phân đen, tiểu tiện bình thường nhưng cảm giác choáng váng tăng dần, đặc biệt khi thay đổi tư thế đột ngột nên nghĩ do tuổi già. Khi tình trạng hụt hơi ngày càng rõ, ông mới quyết định đi khám.

Thiếu máu nặng do loét dạ dày tiến triển âm thầm

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, kết quả xét nghiệm cho thấy ông bị thiếu máu nặng với số lượng hồng cầu chỉ 2,9 triệu/mm³, huyết sắc tố 5,6 g/dL, hồng cầu nhỏ nhược sắc, sắt huyết thanh giảm sâu. Bác sĩ chỉ định nội soi tiêu hóa cấp cứu và phát hiện các ổ loét vòng quanh lỗ môn vị và loét hành tá tràng – dấu hiệu của loét dạ dày tá tràng tiến triển âm thầm trong thời gian dài gây xuất huyết dạ dày.

Nguyễn Quang Huy cho biết, qua khai thác bệnh sử, ông Hưng đau nhức khớp nên tự duy trì uống thuốc chống viêm giảm đau nhóm NSAID liên tục suốt hơn 10 năm. Đây là nhóm thuốc phổ biến nhưng cũng tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ trên dạ dày – tá tràng.

Các thuốc NSAID ức chế men COX, làm giảm tổng hợp prostaglandin – chất có vai trò bảo vệ niêm mạc dạ dày. Khi lớp bảo vệ này suy yếu kéo dài, acid dạ dày dễ tấn công gây viêm, loét, thậm chí xuất huyết. Đáng chú ý, loét dạ dày do NSAID thường diễn tiến âm thầm, người bệnh có thể không đau bụng, không buồn nôn hay rối loạn tiêu hóa. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi đã có biến chứng nặng như xuất huyết tiêu hóa, thiếu máu hoặc thủng dạ dày.

Tự ý dùng thuốc giảm đau – nguy cơ cao gây biến chứng

Trường hợp của ông Hưng gần như không có triệu chứng điển hình, chỉ biểu hiện mệt mỏi, chóng mặt, xanh xao tăng dần theo thời gian. Thực tế, các ổ loét rỉ máu rất chậm, kéo dài trong nhiều tuần khiến cơ thể mất máu mạn tính. Lượng máu mất ít mỗi ngày nên không gây phân đen nhưng vẫn dẫn đến thiếu máu trầm trọng sau vài tháng.

Người bệnh được truyền 2 đơn vị khối hồng cầu để nâng huyết sắc tố. Song song đó, bác sĩ điều trị bằng thuốc ức chế tiết acid dạ dày (PPI), bổ sung sắt, kiểm soát acid uric máu, điều chỉnh thuốc huyết áp và ngưng hoàn toàn NSAID. Sau điều trị, tình trạng thiếu máu của ông cải thiện rõ rệt.

Theo các chuyên gia, loét dạ dày tá tràng do NSAID là một trong những nguyên nhân phổ biến gây xuất huyết tiêu hóa và thiếu máu mạn tính ở người lớn tuổi. Nguy cơ càng cao khi người bệnh có nhiều bệnh nền, phải dùng thuốc kéo dài, tự ý sử dụng thuốc giảm đau khi đau xương khớp và bỏ qua các dấu hiệu mơ hồ như mệt mỏi, hoa mắt. Không ít trường hợp dùng thuốc không rõ thành phần, thuốc nam, thực phẩm chức năng có trộn NSAID mà không hề hay biết.

Diễn tiến âm thầm khiến nhiều người nhập viện trong tình trạng huyết sắc tố xuống rất thấp, choáng váng, ngất, xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, thậm chí thủng dạ dày phải mổ cấp cứu.

Cảnh báo: Không tự ý dùng thuốc chống viêm giảm đau kéo dài

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh cần quản lý tốt các bệnh nền để hạn chế nhu cầu dùng thuốc giảm đau kéo dài. Nếu bắt buộc phải dùng NSAID, chỉ nên sử dụng ngắn ngày, thường không quá 1–2 tuần theo đúng chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không tự ý duy trì lâu dài.

Người lớn tuổi, có tiền sử bệnh dạ dày, nhiễm HP hoặc dùng nhiều thuốc cùng lúc cần được kê thêm thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày khi sử dụng NSAID. Đồng thời, khi xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, đau bụng âm ỉ, đại tiện phân sậm màu, hoa mắt, hụt hơi… cần đi khám sớm để tầm soát biến chứng xuất huyết tiêu hóa, tránh nguy cơ đe dọa tính mạng.