Nâng hạng, khối ngoại vẫn bán ròng: Dòng tiền “cá mập” đang chờ điều gì?

Trước phiên giao dịch hôm nay (27/8), VN-Index tạm ngừng giao dịch ở mức 1.821 điểm, tăng gần 30 điểm so với phiên trước. Dòng tiền phân hóa mạnh, thanh khoản ba sàn vào mức 21.000 tỷ đồng.

Có điều, khối ngoại lại bán ròng giá trị hơn 42 tỷ đồng. Nếu tính trong 10 phiên gần nhất, có tới 6 phiên các nhà đầu tư nước ngoài bán ròng tổng cộng trên 3.700 tỷ đồng.

Diễn biến trên khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân băn khoăn trong bối cảnh FTSE chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam và công bố danh sách 27 cổ phiếu được đưa vào rổ chỉ số FTSE GEIS.

FTSE không hẳn là “chìa khóa” để thị trường tăng mạnh

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường, Công ty chứng khoán VPBank (VPBankS), cho hay sự kiện FTSE nâng hạng từ ngày 21/9 là một chất xúc tác rất quan trọng. Đây không chỉ là câu chuyện về dòng vốn ngoại mà còn là sự cải thiện về vị thế và khả năng tiếp cận của thị trường chứng khoán Việt Nam đối với các dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, thị trường thường phản ánh kỳ vọng trước khi sự kiện chính thức diễn ra. Do đó, từ nay đến thời điểm 21/9, VN-Index có thể tiếp tục được hỗ trợ bởi kỳ vọng nâng hạng, nhưng cũng có thể xuất hiện những nhịp rung lắc ở các cổ phiếu đã tăng mạnh.

“FTSE nâng hạng là một cú hích đủ mạnh để mở ra một mặt bằng kỳ vọng mới cho thị trường, nhưng không phải “chìa khóa” duy nhất quyết định xu hướng của chỉ số chung. Nâng hạng sẽ giúp thị trường Việt Nam tiếp cận sâu hơn với dòng vốn quốc tế, cải thiện khả năng thu hút các quỹ đầu tư quy mô lớn và tạo hiệu ứng tích cực đối với thanh khoản cũng như định giá thị trường”, ông Sơn nói.

Có điều, dòng vốn ngoại chỉ thực sự tạo thành một xu hướng tăng bền vững khi được cộng hưởng với dòng tiền trong nước và sự cải thiện của nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp. Bởi dòng vốn liên quan đến quá trình tái phân bổ danh mục và đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số quốc tế diễn ra theo từng giai đoạn. FTSE như một động lực mang tính trung hạn, thay vì kỳ vọng đây sẽ là một “cú hích” đủ sức kéo VN-Index tăng liên tục ngay sau ngày nâng hạng.

Ông Nguyễn Nam Sơn, Phó phòng phân tích, Công ty chứng khoán Phú Hưng (PHS), cũng nêu FTSE là động lực lớn, nhưng chưa đủ để một mình tạo ra một xu hướng tăng bền vững cho toàn bộ thị trường. Rõ nhất chính là dòng vốn không vào toàn bộ trong tháng 9. Quá trình mua cổ phiếu Việt Nam được chia thành bốn đợt: 10% vào tháng 9/2026, 20% vào tháng 3/2027, 35% vào tháng 6/2027 và 35% còn lại vào tháng 9/2027.

“Ước tính, tổng vốn thụ động khoảng 1,5 tỷ USD nhưng đợt đầu chỉ khoảng 150 triệu USD, tương đương gần 4.000 tỷ đồng. Quy mô này đáng kể đối với một số cổ phiếu cụ thể như VIC và VHM, nhưng chưa đủ lớn để kéo toàn bộ VN-Index tăng nhiều tháng nếu dòng tiền trong nước suy yếu”, ông Hưng nêu.

Ngoài ra, danh sách công bố ngày 21/8 với 27 mã cổ phiếu đáp ứng đủ tiêu chí trong rổ chỉ số FTSE GEIS mới là dữ liệu chỉ báo. Các thay đổi có hiệu lực từ ngày 21/9. Vì vậy, giá cổ phiếu có thể phản ánh kỳ vọng trước ngày hiệu lực và thị trường vẫn có khả năng xuất hiện hiện tượng “mua trước tin, chốt lời khi sự kiện diễn ra”.

Khi nào khối ngoại ngừng bán ròng?

Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao, Công ty chứng khoán KIS Việt Nam, cho rằng dù FTSE chính thức nâng hạng nhưng khối ngoại vẫn bán ròng hiện nay đến từ nhiều yếu tố.

Thứ nhất, sức hấp dẫn của các thị trường mới nổi, thị trường cận biên đang không bằng tỷ suất sinh lợi của đồng USD và trái phiếu Mỹ. Do đó, dòng vốn rút ra ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Thứ hai, biến động từ xung đột Trung Đông dẫn đến những quan ngại về các tài sản rủi ro, trong đó có cổ phiếu. Các nhà đầu tư thông qua các quỹ đầu tư chọn giải pháp bán ra để dịch chuyển dòng vốn sang những tài sản có tính an toàn cao hơn như vàng, đồng USD hoặc các thị trường hàng hóa khác. Đây là xu hướng mang tính toàn cầu, Việt Nam cũng nằm trong xu hướng đó.

Ngoài ra, việc khối ngoại bán ròng còn đến từ quá trình thoái vốn dần của các quỹ đầu tư theo bộ chỉ số của thị trường cận biên. Với quy mô lớn, các quỹ không thể bán đồng loạt một lượng lớn cổ phiếu mà phải lựa chọn giải pháp bán từ từ.

Thông thường, một quỹ có quy mô từ vài chục triệu đến vài trăm triệu USD và chỉ nắm giữ khoảng 7-20 cổ phiếu, đa số là các cổ phiếu lớn. Việc bán ra đồng loạt, ồ ạt và liên tục có thể gây rủi ro nên phải lựa chọn bán dần, dẫn đến việc khối ngoại liên tục bán ròng.

Có điều nổi bật, theo ông Phương, những yếu tố trên hiện đang dần hạ nhiệt. Xung đột giữa Mỹ và Iran có dấu hiệu giảm căng thẳng nên những lo ngại về địa chính trị cũng dần giảm.

Việc nâng hạng thị trường đã cận kề nên quá trình thoái vốn của các quỹ đầu tư theo bộ chỉ số thị trường cận biên cũng giảm dần. Khối ngoại có thể giảm bán ròng và quay trở lại mua ròng. Từ nay đến mốc 21/9, hoạt động này sẽ diễn ra rõ hơn. Và ngày 21/9 là mốc có thể chứng kiến sự bùng nổ về thanh khoản, sự giải ngân mạnh của nhà đầu tư nước ngoài cùng với nhà đầu tư trong nước.

“Tác động của việc nâng hạng không chỉ nằm ở lượng vốn thụ động được giải ngân. Quan trọng hơn là hiệu ứng lan tỏa. Nhà đầu tư trong nước và nước ngoài sẽ nhìn vào những quỹ đầu tư lớn này, đẩy mạnh tham gia thị trường để không đứng ngoài cuộc chơi”, ông Phương nói.

Khi dòng vốn ngoại giải ngân và thị trường được đánh giá tích cực hơn về hiệu quả, tiềm năng tăng trưởng trong tương lai, những người đang nắm giữ cổ phiếu sẽ hạn chế bán ra. Thậm chí chuyển từ kế hoạch bán sang nắm giữ và tìm nguồn tiền để mua vào, gia tăng lượng cổ phiếu nắm giữ.