Matcha có gây thiếu máu, thiếu sắt? Chuyên gia: Đừng vội kết luận chỉ từ một ly trà xanh

Matcha là bột trà xanh nghiền mịn, chứa nhiều hợp chất sinh học như polyphenol, catechin (đặc biệt là EGCG), caffeine và L-theanine. Trong đó, polyphenol và tannin được biết đến là những chất có khả năng làm giảm hấp thu sắt không heme – loại sắt chủ yếu có trong thực phẩm nguồn gốc thực vật như rau xanh, các loại đậu và ngũ cốc.

Trao đổi với PV, TS. Lê Thị Hương Giang,Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 Bộ Công an , khi sử dụng trà hoặc các đồ uống giàu polyphenol cùng bữa ăn, khả năng hấp thu sắt không heme có thể giảm, tùy thuộc vào hàm lượng polyphenol trong đồ uống.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh, việc giảm hấp thu sắt trong một bữa ăn không đồng nghĩa với việc uống matcha sẽ gây thiếu máu.

Người khoẻ mạnh ít có nguy cơ thiếu máu vì uống matcha

Theo các tổng quan nghiên cứu về trà và tình trạng sắt, ở người có dự trữ sắt bình thường và chế độ ăn cân đối, việc uống trà xanh hoặc matcha với lượng hợp lý không làm ảnh hưởng đáng kể đến tình trạng thiếu sắt.

Nguy cơ chủ yếu tập trung ở những người vốn đã có dự trữ sắt thấp hoặc khẩu phần ăn thiếu sắt kéo dài. Các nhóm cần lưu ý hơn khi sử dụng matcha gồm:

– Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, đặc biệt người có kinh nguyệt nhiều. 

– Phụ nữ mang thai hoặc sau sinh. 

– Người ăn chay trường. 

– Người đang bị thiếu máu thiếu sắt hoặc có chỉ số ferritin thấp. 

– Người mắc bệnh lý đường tiêu hóa gây giảm hấp thu. 

– Người hiến máu thường xuyên. Người đang điều trị bằng thuốc hoặc viên bổ sung sắt.  

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thiếu máu vẫn là một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ và trẻ em. Trong đó, thiếu sắt là nguyên nhân quan trọng nhất.

Uống matcha thế nào để không ảnh hưởng hấp thu sắt?

Các chuyên gia khuyến cáo người yêu thích matcha không cần loại bỏ hoàn toàn thức uống này khỏi chế độ ăn. Thay vào đó, nên điều chỉnh thời điểm sử dụng để hạn chế ảnh hưởng đến hấp thu sắt.

Cụ thể, matcha nên được uống cách bữa ăn chính khoảng 1–2 giờ, đặc biệt nếu bữa ăn có nhiều nguồn sắt thực vật.

Đối với người đang bổ sung viên sắt, không nên uống cùng lúc với matcha, trà, cà phê hoặc sữa vì các loại đồ uống này có thể làm giảm hiệu quả hấp thu. Hướng dẫn của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cũng khuyến nghị nên cách khoảng 2 giờ giữa thời điểm uống viên sắt và sử dụng trà hoặc cà phê. Bên cạnh đó, chế độ ăn vẫn đóng vai trò quan trọng nhất trong phòng ngừa thiếu sắt. 

Các chuyên gia khuyến khích kết hợp nguồn sắt heme từ thịt đỏ, cá, gia cầm và hải sản với nguồn sắt không heme từ rau xanh, đậu và ngũ cốc. Đồng thời, bổ sung thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, ổi hoặc các loại rau quả tươi trong bữa ăn để tăng khả năng hấp thu sắt.

Matcha có gây rụng tóc?

Một số bài đăng trên mạng xã hội còn cho rằng uống matcha là nguyên nhân khiến tóc rụng nhiều. Theo TS Giang, nhận định này chưa có đủ cơ sở khoa học.

Thiếu sắt hoặc dự trữ sắt thấp có thể liên quan đến một số trường hợp rụng tóc. Tuy nhiên, rụng tóc là biểu hiện không đặc hiệu và có rất nhiều nguyên nhân khác như căng thẳng kéo dài, thiếu protein, thiếu kẽm, rối loạn tuyến giáp, thay đổi nội tiết sau sinh, bệnh lý da đầu, tác dụng phụ của thuốc hoặc giảm cân quá nhanh.

Các nghiên cứu về mối liên hệ giữa thiếu sắt và rụng tóc hiện cũng chưa hoàn toàn thống nhất. Vì vậy, không thể kết luận việc uống matcha là nguyên nhân trực tiếp gây rụng tóc.

Không tự ý bổ sung sắt khi chưa có chỉ định

Theo các chuyên gia, điều đáng lo ngại hơn việc uống matcha là xu hướng tự ý mua viên sắt để bổ sung sau khi đọc các thông tin lan truyền trên mạng.

Sắt là vi chất thiết yếu nhưng không phải bổ sung càng nhiều càng tốt. Việc sử dụng không đúng chỉ định có thể gây nhiều tác dụng không mong muốn và tiềm ẩn nguy cơ tích lũy sắt trong cơ thể.

Những người có biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, da xanh, rụng tóc nhiều hoặc nghi ngờ thiếu máu nên đến cơ sở y tế để được khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết như công thức máu, ferritin cùng các chỉ số liên quan trước khi quyết định bổ sung sắt.