Không triệu chứng bất thường, người phụ nữ 58 tuổi phát hiện u tuyến thượng thận từ 1 việc nhiều người Việt bỏ qua

Phát hiện u tuyến thượng thận khi chưa có triệu chứng cảnh báo

Bà N.T.L. (58 tuổi, Gia Lai) đến Phòng khám Đa khoa Medlatec Gò Vấp kiểm tra sức khỏe định kỳ hằng năm. Người bệnh không ghi nhận các triệu chứng thường gặp liên quan đến rối loạn chức năng tuyến thượng thận như đau đầu, hồi hộp, tim đập nhanh, vã mồ hôi, yếu cơ hay sụt cân bất thường.

Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp khoảng 5 năm, đang sử dụng Losartan 25 mg/ngày. Huyết áp được kiểm soát ổn định, chưa ghi nhận biến chứng do tăng huyết áp. Người bệnh cũng chưa có tiền sử bệnh lý ác tính, đặc biệt là các ung thư có thể di căn đến tuyến thượng thận như ung thư phổi, thận, vú, đại tràng hoặc ung thư hắc tố.

Qua thăm khám, bác sĩ chưa ghi nhận biểu hiện của hội chứng Cushing hay hội chứng cường androgen. Huyết áp của bệnh nhân ở mức 125/80 mmHg, các cơ quan khác chưa phát hiện bất thường.

Đáng chú ý, kết quả chụp CT phổi liều thấp ghi nhận tổn thương hình oval tại tuyến thượng thận phải, kích thước 15 × 20 mm, tương đối đồng nhất, có nốt vôi nhỏ, đậm độ 28–30 HU.

Trước phát hiện này, BSCKI. Nguyễn Thị Mỹ Lệ, chuyên ngành Nội khoa của bệnh viện trực tiếp thăm khám và hội chẩn với bác sĩ chuyên khoa Nội tiết để đánh giá toàn diện tổn thương.

Bệnh nhân được chỉ định chụp CT chuyên biệt tuyến thượng thận nhằm đánh giá đặc điểm hình ảnh, nguy cơ ác tính, đồng thời thực hiện các xét nghiệm nội tiết để xác định khối u có tăng tiết hormone, ảnh hưởng đến sức khỏe và huyết áp hay không.

Do Losartan có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm renin và aldosterone, bác sĩ Lệ chuyển thuốc hạ huyết áp sang Diltiazem trong 4 tuần trước khi lấy mẫu xét nghiệm.

Kết quả bước đầu nghiêng về khối u lành tính

Kết quả CT chuyên biệt tuyến thượng thận ghi nhận tổn thương kích thước 15 × 20 mm, hình oval, bờ đều, tương đối đồng nhất và không ngấm thuốc cản quang. Tuy nhiên, tổn thương vẫn có hai đặc điểm chưa điển hình là đậm độ 28–30 HU và xuất hiện nốt vôi nhỏ.

Dựa trên các đặc điểm được ghi nhận, bác sĩ đánh giá khối u có khả năng cao lành tính. Người bệnh được hướng dẫn chụp CT ổ bụng không tiêm thuốc cản quang sau 6–12 tháng để theo dõi sự thay đổi kích thước và đánh giá diễn tiến của tổn thương.

Các xét nghiệm máu gồm aldosterone và renin ở tư thế đứng, cortisol, ACTH, normetanephrine, metanephrine cùng xét nghiệm catecholamine nước tiểu 24 giờ đều nằm trong khoảng tham chiếu. Kết quả hiện chưa ghi nhận tình trạng khối u tăng tiết hormone.

Sau đánh giá, người bệnh được hướng dẫn tiếp tục kiểm soát huyết áp theo đơn thuốc và tái khám, chụp CT ổ bụng sau 6–12 tháng theo kế hoạch của bác sĩ.

U tuyến thượng thận phát hiện tình cờ có nguy hiểm không?

Tuyến thượng thận là hai tuyến nội tiết nhỏ nằm phía trên hai quả thận, có chức năng sản xuất nhiều hormone quan trọng như cortisol, aldosterone, androgen, epinephrine và norepinephrine. Các hormone này tham gia điều hòa huyết áp, chuyển hóa, cân bằng điện giải, chức năng sinh dục và đáp ứng của cơ thể trước căng thẳng.

Phần lớn các khối u tuyến thượng thận được phát hiện tình cờ là lành tính. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần được đánh giá để xác định khối u có tăng tiết hormone hoặc mang đặc điểm hình ảnh nghi ngờ ác tính hay không.

Về chức năng nội tiết, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm đánh giá tình trạng tăng tiết cortisol, cường aldosterone nguyên phát hoặc u tủy thượng thận tiết catecholamine. Đặc biệt, ở người tăng huyết áp, một số khối u có thể gây rối loạn nội tiết dù chưa xuất hiện triệu chứng điển hình.

Về nguy cơ ác tính, bác sĩ sẽ xem xét nhiều đặc điểm như kích thước, hình dạng, đường bờ, độ đồng nhất, đậm độ trên CT không tiêm thuốc cản quang, mức độ ngấm và thải thuốc cản quang, cũng như tình trạng hoại tử, xuất huyết hoặc vôi hóa. Với những tổn thương chưa thể xác định chắc chắn lành tính, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi hình ảnh để đánh giá sự thay đổi theo thời gian.

Điều quan trọng là chức năng nội tiết và nguy cơ ác tính cần được đánh giá riêng biệt. Một khối u có hình ảnh tương đối lành tính vẫn có thể tăng tiết hormone; ngược lại, khối u không tăng tiết hormone vẫn cần được đánh giá nguy cơ dựa trên đặc điểm hình ảnh. Vì vậy, người bệnh nên tuân thủ lịch tái khám và kế hoạch theo dõi do bác sĩ chỉ định.