Đừng vội bỏ thứ này: Bộ phận ít ai ngờ lại là vị thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu trong Đông y

Mỗi khi mùa hè đến, dưa hấu trở thành một trong những loại trái cây được nhiều người lựa chọn nhờ vị ngọt mát, nhiều nước và khả năng giải nhiệt hiệu quả. Tuy nhiên, ít ai biết rằng loại quả này không chỉ là thực phẩm mà còn được xem là một vị thuốc trong y học cổ truyền.

Trao đổi với Pv gia đình&Xã hội, Bác sĩ Bùi Thanh Hoài, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện 19-8 cho biết, dưa hấu thuộc họ bầu bí, được trồng phổ biến ở nhiều địa phương. Ngoài phần ruột dùng để ăn tươi hoặc chế biến nước ép, hạt dưa còn được rang làm món ăn vặt hoặc sử dụng trong sản xuất bánh kẹo. Đặc biệt, những bộ phận thường bị bỏ đi như vỏ và rễ dưa hấu cũng mang lại nhiều giá trị trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe.

Dưa hấu – loại quả vừa giải khát vừa hỗ trợ thanh nhiệt

Các nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy dưa hấu chứa lượng nước rất lớn, cùng nhiều thành phần có lợi như protein, carbohydrate, chất xơ và các vi chất gồm canxi, sắt, vitamin nhóm B, vitamin C và PP.

Nhờ hàm lượng nước dồi dào, dưa hấu thường được sử dụng để bổ sung nước cho cơ thể, hỗ trợ giải nhiệt trong thời tiết nắng nóng. Đây cũng là lý do loại quả này xuất hiện thường xuyên trong thực đơn mùa hè của nhiều gia đình.

Theo quan niệm của y học cổ truyền, dưa hấu có vị ngọt, tính hơi hàn, tác dụng thanh nhiệt, giải thử, sinh tân dịch và lợi tiểu. Loại quả này thường được sử dụng trong các trường hợp nóng trong người, tiểu buốt, phù nề, viêm thận, tăng huyết áp, cảm sốt do nắng nóng hoặc say nắng. Ngoài ra, dưa hấu còn được xem là thực phẩm hỗ trợ cho người mắc bệnh đái tháo đường khi sử dụng với lượng phù hợp.

Vỏ dưa hấu – vị thuốc quý thường bị bỏ quên

Không chỉ phần ruột mới có giá trị sử dụng, vỏ dưa hấu cũng được Đông y đánh giá cao. Tại nhiều địa phương, người dân thường tận dụng phần vỏ, đem phơi hoặc sấy khô để dùng dần như một vị thuốc dân gian.

Trong y học cổ truyền, vỏ dưa hấu được gọi là “tây qua bì”, có tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ tiêu hóa và giúp cơ thể đào thải bớt nhiệt độc.

Theo bác sĩ Bùi Thanh Hoài, một số bài thuốc dân gian từ vỏ dưa hấu vẫn được nhiều người áp dụng để hỗ trợ cải thiện các triệu chứng thường gặp trong mùa hè.

Một số cách sử dụng vỏ dưa hấu trong dân gian

Dưa hấu hỗ trợ lợi tiểu, thanh nhiệt

Có thể dùng từ 10-40g vỏ dưa hấu tươi hoặc khô, sắc cùng khoảng 500ml nước trong khoảng 15 phút. Nước thu được dùng uống thay nước trong ngày.

Hỗ trợ cải thiện tiêu chảy

Dùng khoảng 20g vỏ dưa hấu khô sắc với 500ml nước, đun đến khi còn khoảng 300ml rồi chia thành nhiều lần uống trong ngày.

Hỗ trợ giảm cảm sốt, hoa mắt, ra nhiều mồ hôi

Kết hợp 20g vỏ dưa hấu với 20g kim ngân hoa và 10g trúc diệp, sắc lấy nước uống trong ngày theo hướng dẫn của người có chuyên môn.

Ngoài ra, bác sĩ Hoài cho biết tại một số quốc gia như Malaysia, rễ dưa hấu còn được ép lấy nước để sử dụng trong một số trường hợp cần hỗ trợ cầm máu theo kinh nghiệm dân gian.

Những đối tượng cần thận trọng khi ăn dưa hấu

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, dưa hấu không phải là thực phẩm phù hợp với tất cả mọi người. Một số nhóm đối tượng cần cân nhắc khi sử dụng để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.

Người có hệ tiêu hóa yếu

Dưa hấu có tính mát, nếu ăn quá nhiều có thể khiến người có cơ địa lạnh bụng dễ gặp tình trạng đầy hơi, đau bụng hoặc tiêu chảy.

Người mắc bệnh đái tháo đường

Loại quả này chứa lượng đường tự nhiên tương đối cao. Việc ăn quá nhiều trong một lần có thể làm tăng đường huyết, do đó người bệnh cần kiểm soát khẩu phần phù hợp.

Người suy giảm chức năng thận

Dưa hấu giàu nước và kali. Khi tiêu thụ quá mức, cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc đào thải lượng kali dư thừa, làm tăng gánh nặng cho thận.

Phụ nữ mang thai

Mẹ bầu vẫn có thể ăn dưa hấu nhưng cần dùng với lượng hợp lý. Ăn quá nhiều có thể gây cảm giác đầy bụng, khó tiêu hoặc lạnh bụng.

Người đang bị cảm lạnh

Theo quan niệm Đông y, tính hàn của dưa hấu có thể khiến một số triệu chứng cảm lạnh kéo dài hoặc trở nên khó chịu hơn.

Ăn dưa hấu thế nào để tốt cho sức khỏe?

Các chuyên gia khuyến cáo, dưa hấu nên được sử dụng với lượng vừa phải để phát huy lợi ích mà không gây tác dụng bất lợi cho cơ thể. Người dân nên hạn chế ăn khi bụng đói hoặc ăn quá nhiều vào buổi tối.

Đối với những trường hợp tận dụng vỏ dưa hấu làm thực phẩm hoặc dược liệu, cần rửa sạch kỹ trước khi chế biến nhằm loại bỏ bụi bẩn, hóa chất tồn dư trên bề mặt. Đồng thời, các bài thuốc từ vỏ dưa hấu chỉ nên mang tính hỗ trợ và cần tham khảo ý kiến chuyên gia y học cổ truyền trước khi áp dụng trong thời gian dài.

Dưa hấu không chỉ là loại trái cây giải khát quen thuộc của mùa hè mà còn ẩn chứa nhiều giá trị trong y học cổ truyền. Đặc biệt, phần vỏ tưởng chừng bỏ đi lại có thể trở thành một vị thuốc hữu ích nếu được sử dụng đúng cách và phù hợp với từng thể trạng.

Nước ép, nước dừa hay dưa hấu: Đâu mới là cách giải nhiệt đúng trong mùa hè?

GĐXH – Nhiều người tin rằng dưa hấu, nước dừa hay các loại nước ép trái cây có thể giúp cơ thể nhanh chóng hạ nhiệt trong những ngày hè oi bức. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng, không có loại thực phẩm nào có khả năng thay thế cơ chế điều hòa thân nhiệt tự nhiên của cơ thể và việc lạm dụng các loại đồ uống, trái cây “giải nhiệt” chưa chắc đã mang lại lợi ích như mong muốn.