Đề xuất cấp sổ đỏ lần đầu qua mạng, tranh chấp phát sinh sẽ xử lý ra sao?

Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TPHCM vừa có văn bản kiến nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) lần đầu trên không gian số nhằm giảm áp lực hành chính, hạn chế tiếp xúc trực tiếp và tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân.

Cụ thể, Viện kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND TPHCM xem xét cấp sổ đỏ lần đầu trên không gian số, thông qua phần mềm chuyên biệt trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Theo Viện, giải pháp này giúp giảm tiếp xúc trực tiếp giữa người dân và cán bộ quản lý đất đai, hạn chế nhũng nhiễu, giảm chi phí đi lại, đồng thời giảm áp lực và số lượng đơn thư khiếu nại, tố cáo. Người dân cũng phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin kê khai và nguồn gốc sử dụng đất.

Xử lý tranh chấp thế nào?

Theo đề xuất, nếu tranh chấp phát sinh sau khi cấp sổ lần đầu, vụ việc sẽ được chuyển sang Tòa án nhân dân giải quyết theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Ngay khi hệ thống nhận được thông báo thụ lý vụ án từ Tòa án, dữ liệu quốc gia về đất đai sẽ tự động kích hoạt tính năng “khóa giao dịch biến động tạm thời” đối với thửa đất liên quan, nhằm ngăn việc chuyển nhượng hoặc thế chấp trái phép.

Trường hợp phát hiện sai sót hoặc gian lận và có kết luận của cơ quan thanh tra, cơ quan điều tra hoặc bản án của Tòa án xác định thông tin kê khai sai lệch, cấp sổ không đúng quy trình, sổ đỏ điện tử sẽ bị hủy trên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Việc hủy được cập nhật theo thời gian thực. Mã định danh thửa đất chuyển sang trạng thái “Chờ cập nhật lại dữ liệu gốc”, đồng thời chấm dứt hiệu lực pháp lý của chứng nhận điện tử cũ trên hệ thống.

“Xử phạt theo quy định của Luật đất đai trong từng trường hợp cụ thể, hoặc khởi tố trong trường hợp cố tình gian lận gây hậu quả cho xã hội”, Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TPHCM gợi ý.

Theo ghi nhận, việc số hóa thông tin sổ đỏ đang được triển khai. Nhiều người dân hiện có thể tra cứu thông tin sổ đỏ trên ứng dụng VNeID bằng tài khoản định danh điện tử mức 2. Sau khi đăng nhập, người dùng chọn chức năng tìm kiếm và mục “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”; nếu dữ liệu đã được đồng bộ, các thông tin liên quan sẽ được hiển thị.

Trước đó, tháng 2, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã công bố, hướng dẫn kết nối để khai thác dữ liệu về giấy chứng nhận, qua đó thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ khi giải quyết thủ tục hành chính.

Theo quyết định này, dữ liệu giấy chứng nhận trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đủ điều kiện được khai thác, sử dụng để thay thế giấy tờ theo quy định.