Đau đầu một tuần không khỏi, người phụ nữ 73 tuổi nhập viện phát hiện đột quỵ do vỡ túi phình mạch não

Đau đầu kéo dài một tuần là dấu hiệu cảnh báo túi phình mạch não rò rỉ

BS.CKI Huỳnh Văn Mười Một, Phó khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cho biết bà Tâm được đưa đến viện trong tình trạng đau đầu dữ dội, lơ mơ, đáp ứng chậm, khó nhận biết xung quanh. Nhận định đây là trường hợp nghi đột quỵ, bệnh viện lập tức kích hoạt quy trình “Code Stroke” nhằm ưu tiên cấp cứu, rút ngắn tối đa thời gian chẩn đoán và điều trị.

Kết quả chụp MRI 3 Tesla ghi nhận bà Tâm bị xuất huyết não diện rộng vùng bán cầu phải, kèm phù não nặng và nhiều ổ máu cả cũ lẫn mới lan vào các khoang nội sọ. Đồng thời, bác sĩ phát hiện túi phình kích thước 8 x 9 mm ở động mạch não giữa phải đã vỡ, là nguyên nhân gây tình trạng xuất huyết nghiêm trọng.

ThS.BS.CKII Mai Hoàng Vũ, Khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết việc người bệnh đau đầu kéo dài khoảng một tuần nhưng không thuyên giảm, kết hợp hình ảnh xuất huyết ở cả giai đoạn cấp và bán cấp trên MRI, cho thấy khả năng túi phình đã rò rỉ hoặc vỡ một phần từ trước nhưng không được khám, phát hiện.

Theo bác sĩ Vũ, những đợt rò rỉ nhỏ thường chỉ gây đau đầu dai dẳng hoặc đau đầu tăng dần nên rất dễ bị bỏ qua. Khi túi phình vỡ hoàn toàn, máu sẽ tràn ồ ạt vào não và các khoang xung quanh, nhanh chóng gây phù não, tăng áp lực nội sọ và chèn ép các cấu trúc quan trọng của não.

“Đây là trường hợp đột quỵ xuất huyết đặc biệt nặng”, bác sĩ Vũ nói. Hình ảnh cho thấy máu đã lan rộng trong nhu mô não, khoang dưới nhện, não thất và nhiều khoang nội sọ, kèm khối máu tụ lớn và phù não nặng gây chèn ép mô não, làm tăng áp lực nội sọ, khiến người bệnh gần như hôn mê khi nhập viện.

Nguy hiểm hơn, túi phình có thể tái vỡ bất cứ lúc nào, gây xuất huyết ồ ạt, hôn mê sâu và tử vong.

Ngoài tổn thương do khối máu tụ, máu trong khoang dưới nhện còn kích thích thành mạch co thắt, làm giảm lưu lượng máu nuôi não, gây thiếu máu não thứ phát và khiến các vùng não lành tiếp tục bị tổn thương. Bên cạnh đó, máu tràn vào não thất có thể cản trở lưu thông dịch não tủy, dẫn đến não úng thủy cấp, làm áp lực nội sọ tăng cao hơn nếu không được xử trí kịp thời.

Phát hiện thêm một túi phình khác trong lúc phẫu thuật

Sau hội chẩn khẩn cấp, ê-kíp quyết định phẫu thuật vi phẫu kẹp cổ túi phình nhằm loại bỏ nguồn chảy máu và ngăn ngừa nguy cơ tái xuất huyết. Đây là kỹ thuật chuyên sâu trong ngoại thần kinh, đòi hỏi bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống kính vi phẫu hiện đại.

Túi phình của bà Tâm nằm ngay vị trí phân chia M1-M2 của động mạch não giữa phải – khu vực có nhiều nhánh mạch quan trọng nuôi não. Chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình phẫu thuật cũng có thể gây tổn thương mạch máu hoặc thiếu máu não.

Trong ca mổ, sau khi mở sọ, ê-kíp ghi nhận tình trạng xuất huyết dưới nhện lan rộng, não phù nhiều, các khoang dịch não tủy gần như bị xóa hoàn toàn do hiệu ứng chèn ép của khối máu tụ. Dưới hệ thống kính vi phẫu AI K.Zeiss Kinevo 900 tích hợp chức năng chụp huỳnh quang 3D, các bác sĩ cẩn trọng bóc tách từng lớp, lần theo động mạch não giữa để tiếp cận túi phình đã vỡ.

Sau khi kẹp cổ túi phình bằng clip titan chuyên dụng, hệ thống chụp mạch huỳnh quang ICG được sử dụng ngay trên bàn mổ để kiểm tra lưu thông mạch máu. Kết quả cho thấy dòng máu lưu thông tốt qua động mạch mẹ và các nhánh nuôi não, trong khi túi phình không còn được cấp máu.

Đáng chú ý, trong quá trình khảo sát hệ mạch não, ê-kíp phát hiện thêm một túi phình khác đang dọa vỡ nằm tại đoạn chia M2-M3 động mạch não giữa phải. Các bác sĩ quyết định xử lý ngay trong cùng cuộc mổ, giúp loại bỏ thêm một nguy cơ đột quỵ tiềm ẩn cho người bệnh.

Dù tiên lượng ban đầu rất dè dặt do xuất huyết lan rộng nhiều khoang nội sọ và nguy cơ tử vong cao, ê-kíp đã xử trí thành công. Các túi phình được loại bỏ triệt để, không ghi nhận biến chứng trong mổ. Sau phẫu thuật, bà Tâm dần tỉnh táo, tập phục hồi chức năng sớm. Sau hơn một tuần điều trị, sức khỏe người bệnh cải thiện tốt và được xuất viện.

Không nên chủ quan với những cơn đau đầu bất thường

Theo bác sĩ Vũ, túi phình mạch não là tình trạng thành động mạch bị suy yếu và phình ra như một “quả bóng”. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã vỡ gây xuất huyết não hoặc xuất huyết dưới nhện.

Một số người có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau đầu kéo dài, nhìn mờ, sụp mí mắt hoặc đau quanh hốc mắt nhưng dễ bị bỏ qua.

Bác sĩ khuyến cáo không nên chủ quan với những cơn đau đầu kéo dài hoặc đau đầu dữ dội bất thường, đặc biệt khi kèm buồn nôn, yếu liệt, nói khó hoặc rối loạn ý thức. Thăm khám sớm và chụp MRI não có thể giúp phát hiện các bất thường mạch máu não như túi phình hoặc dị dạng mạch máu ngay từ giai đoạn chưa vỡ, từ đó can thiệp kịp thời, ngăn ngừa đột quỵ xuất huyết và bảo tồn chức năng thần kinh.