Chứng khoán Việt Nam vẫn thiếu “món ngon” hấp dẫn quỹ ngoại

Sau nhiều năm trầm lắng, thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự khởi động mạnh mẽ của một “làn sóng” phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) mới.

Dồn dập các thương vụ tỷ USD từ khối tư nhân

Xu hướng này bắt đầu nhen nhóm từ nửa cuối năm 2025 với các thương vụ phát hành dồn dập của Công ty cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS, mã chứng khoán: TCX), Chứng khoán VPBank (VPBankS, mã chứng khoán: VPX), Chứng khoán VPS (mã chứng khoán: VCK), Nông nghiệp Hòa Phát (mã chứng khoán: HPA) hay Hạ tầng Gelex (mã chứng khoán: GEL).

Bước sang năm 2026, làn sóng này tiếp tục được dự báo vô cùng sôi động. Thương vụ mở màn đầy ấn tượng thuộc về CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) – thành viên của CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (mã chứng khoán: MWG). Thương vụ ngay lập tức gây chú ý lớn với giá chào bán lên đến 80.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến thu về nguồn vốn huy động hơn 14.360 tỷ đồng.

Song song đó, một loạt thương hiệu lớn cũng đang trong lộ trình khẩn trương triển khai niêm yết bao gồm Highlands Coffee, CP Vietnam, Chứng khoán HD (HDBS), Chứng khoán LPBank (LPBS) và Chứng khoán Kafi.

Áp lực thanh khoản và sự thay đổi cấu trúc nguồn cung

Theo cập nhật mới nhất của Chứng khoán SSI, tổng quy mô giá trị các đợt phát hành năm nay ước tính đạt khoảng 35.000 đến 40.000 tỷ đồng. Dù vậy, trong bối cảnh thanh khoản hạn hẹp, chuyên gia nhận định khả năng hấp thụ nguồn cung mới sẽ diễn ra thận trọng hơn so với các chu kỳ trước đây. Điều này phản ánh thực tế mặt bằng lãi suất đang kém hỗ trợ và điều kiện dòng tiền hệ thống bị thắt chặt.

Ở góc nhìn khác, tổ chức phân tích dữ liệu FiinGroup dự báo giá trị IPO năm 2026 ở mức thấp hơn, đạt khoảng 22.400 tỷ đồng. Đáng chú ý, báo cáo từ đơn vị này nhấn mạnh cấu trúc nguồn cung đang có sự thay đổi mang tính bước ngoặt.

Động lực chính không còn đến từ quá trình cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước như các chu kỳ trước, mà nghiêng hẳn về khu vực tư nhân thông qua các thương vụ chia tách và tái cấu trúc hệ sinh thái doanh nghiệp.

Dù quy mô dòng vốn đăng ký lên đến hàng tỷ USD, thực tế hiệu ứng hậu IPO tại thị trường Việt Nam vẫn chưa được duy trì ổn định. Nhiều cổ phiếu sau khi lên sàn đã liên tục sụt giảm sâu. Đơn cử, mã VCK có thời điểm giảm đến 20% so với giá IPO (từ 60.000 đồng xuống còn hơn 49.000 đồng/cổ phiếu). Mã VPX cũng ghi nhận mức giảm mạnh nhất lên tới 18% trước khi có nhịp hồi phục kỹ thuật trở lại.

Lý giải nghịch lý này, chuyên gia Nguyễn Thế Minh nhận định các thương vụ IPO gần đây thường được đưa ra với mức định giá quá cao, không phù hợp với bối cảnh thanh khoản thấp của thị trường.

Ông Minh phân tích: “Chủ doanh nghiệp khi đưa cổ phiếu lên sàn thường luôn mong muốn chào bán với mức giá rất cao và đặt ra những kỳ vọng cực kỳ lớn về giá trị của công ty mình”. Điều này vô tình tạo ra sự khập khiễng lớn giữa mức giá kỳ vọng của bên bán và năng lực hấp thụ thực tế của dòng tiền.

Hơn nữa, thị hiếu đầu tư đã thay đổi sâu sắc. So với giai đoạn bùng nổ 2016-2018 khi dòng tiền cá nhân chủ yếu mua theo tâm lý đám đông (FOMO), nhà đầu tư cá nhân hiện nay đã thông minh hơn, có khả năng phân tích tốt và kiên quyết từ chối các mức định giá vô lý mà doanh nghiệp đưa ra.

Khối ngoại quay lưng vì thiếu “món ngon” đúng khẩu vị

Bên cạnh yếu tố định giá, nhiều thương vụ còn chọn thời điểm phát hành kém thuận lợi. Khi xu hướng lãi suất đi lên, dòng tiền nội sẽ lập tức phòng thủ và không mặn mà với các đợt đấu giá mới.

Tuy nhiên, lý do then chốt khiến các cổ phiếu nhanh chóng biến từ “bom tấn” thành “bom xịt” chính là sự thiếu vắng của các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là khối ngoại. Việc thiếu lực đỡ và sự bảo chứng từ các định chế tài chính lớn khiến định giá cao trở nên thiếu cơ sở vững chắc, dễ dẫn đến tình trạng bán tháo diện rộng ngay sau khi niêm yết.

Yếu tố cốt lõi khiến dòng vốn ngoại quay lưng là rổ hàng hóa IPO đang thiếu các “món ngon” đúng khẩu vị quốc tế. Ông Nguyễn Thế Minh nhấn mạnh, các doanh nghiệp IPO gần đây chủ yếu tập trung dày đặc vào lĩnh vực tài chính, chứng khoán.

Trong khi đó, thị trường lại thiếu vắng các lựa chọn hấp dẫn ở các lĩnh vực cốt lõi khác như sản xuất công nghiệp hay viễn thông – vốn là những ngành được khối ngoại quan tâm và ưu tiên phân bổ tỷ trọng lớn. Đồng quan điểm, chuyên gia từ FiinGroup nhận định làn sóng IPO vẫn chưa xuất hiện các thương vụ quy mô lớn mang tính dẫn dắt như kỳ vọng của toàn thị trường.