Chứng khoán “đi tàu lượn”, đầu tư sao để không cần nhìn bảng điện cả ngày?

Chỉ hơn một tuần, VN-Index mất gần 100 điểm, trồi sụt liên tục và đóng cửa phiên giao dịch ngày 16/7 quanh mốc 1.800 điểm (biến động trong phiên gần 50 điểm).

Thống kê của VinaCapital cho thấy nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup, VN-Index gần như giảm khoảng 5% từ đầu năm. Thanh khoản thị trường sụt giảm chỉ còn khoảng 500 triệu USD/phiên so với mức 1 tỷ USD/phiên hồi đầu năm. Tuy nhiên, lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp trên sàn HoSE lại tăng trưởng rất mạnh, tăng 37% quý I và ước tính quý II tăng 15-20% so với cùng kỳ.

Một nghịch lý đang diễn ra là doanh nghiệp báo lãi bứt phá và triển vọng tăng trưởng kinh tế ở mức cao, nhưng giá cổ phiếu lại liên tục giảm dưới áp lực bán ròng kỷ lục của khối ngoại. Không ít doanh nghiệp có nền tảng cơ bản rất tốt nhưng giá cổ phiếu lại không tăng, định giá ngày càng rẻ. Nhiều nhà đầu tư than “càng mua cổ phiếu càng lỗ, thậm chí mua trung bình giá còn lỗ nặng hơn”…

Phóng viên báo Dân trí đã trao đổi với ông Đinh Đức Minh, Giám đốc Đầu tư Cấp cao VinaCapital, về sự lệch pha này.

Doanh nghiệp làm ăn tốt, vì sao thị trường chứng khoán vẫn ảm đạm?

Nhà đầu tư kỳ vọng bức tranh lợi nhuận tươi sáng của doanh nghiệp sẽ giúp VN-Index khởi sắc nhưng diễn biến lại ảm đạm, điều gì đang xảy ra với thị trường chứng khoán?

– Có nhiều lý do cho diễn biến ngược này.

Áp lực từ mặt bằng lãi suất trong nước đã tăng khá nhiều, với mức tăng thêm khoảng 2 điểm % từ đầu năm, đẩy lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng lên 8-9%.

Trên thế giới, căng thẳng địa chính trị leo thang tại khu vực Trung Đông giữa Mỹ, Israel – Iran đã đẩy giá dầu lên cao, kéo theo lạm phát tăng. Đơn cử, lạm phát tháng 5 của Việt Nam đã chạm mức 5,6% so với cùng kỳ năm trước và dù có phần hạ nhiệt trong tháng 6 nhưng vẫn neo ở mức 4,7%. 

Một yếu tố khác khiến thị trường chứng khoán không biến động như kỳ vọng là đà bán ròng kỷ lục lên tới 80.000 tỷ đồng của khối ngoại chỉ trong nửa đầu năm nay.

Sức ép bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài tới từ việc dòng vốn dịch chuyển sang các thị trường Mỹ, Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản nhằm đón đầu cơ hội từ làn sóng AI, công nghệ bán dẫn…, minh chứng qua đà tăng trưởng bằng lần của các chỉ số chứng khoán quốc tế này trong năm qua.

Cụ thể, trong một năm qua, chỉ số chứng khoán của Hàn Quốc, Đài Loan tăng khoảng gấp đôi; chứng khoán Nhật tăng khoảng 70% trong khi Mỹ cũng cao hơn 25%. Có điều, đầu tư là nhìn về tương lai nên các yếu tố trên mang tính tham khảo nhiều hơn.

Nghịch lý doanh nghiệp nền tảng tốt, lợi nhuận tăng trưởng cao nhưng giá cổ phiếu ngày càng rẻ không thể kéo dài mãi. Trong dài hạn, giá cổ phiếu sẽ phải phản ánh đúng giá trị thực của doanh nghiệp và ở thời điểm hiện tại, hầu hết yếu tố vĩ mô kém tích cực nêu trên gần như đã được phản ánh vào mặt bằng giá cổ phiếu.

Chiến lược cho nhà đầu tư lúc này nên như thế nào, nhất là những người đang chán nản khi dường như “càng mua” đang “càng lỗ”?

– Tâm lý của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán đúng là đang khá yếu. Cơ bản do hiệu suất đầu tư trong 6 tháng đến một năm qua không được như kỳ vọng của nhiều người. Tuy nhiên, diễn biến trên cũng là điều bình thường, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn địa chính trị toàn cầu.

Những giai đoạn thị trường tăng mạnh, tâm lý nhà đầu tư hưng phấn thường là lúc giá cổ phiếu tăng vượt quá triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp và các yếu tố vĩ mô. Đó mới là giai đoạn rủi ro tăng cao như đầu năm 2018 hay đầu năm 2022.

Ngược lại, ở những giai đoạn tâm lý nhà đầu tư yếu, thanh khoản thấp, định giá cổ phiếu rẻ… rủi ro đầu tư lại thấp và đây là cơ hội đầu tư tốt trong dài hạn. Nếu loại nhóm cổ phiếu Vingroup ra, định giá P/E dự phóng của thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm nay khoảng 9,3 lần. Mức này tiệm cận các giai đoạn thị trường được định giá thấp nhất trong vòng 10 năm qua.

Thống kê của chúng tôi cho thấy nếu nhà đầu tư mua vào khi thị trường càng rẻ, xác suất đạt được lợi nhuận vượt trội sau 2-3 năm càng cao. Còn nếu nhìn vào chu kỳ đầu tư kéo dài khoảng 5-10 năm, nhà đầu tư duy trì nắm giữ dài hạn kết quả rất khả quan, lợi nhuận mang lại ở mức hai con số khi quy về trung bình hàng năm. Theo tôi, mặt bằng giá cổ phiếu rẻ là cơ hội để nhà đầu tư tích lũy thêm tài sản.

Đừng nhìn bảng điện mỗi ngày

Như chia sẻ của ông thì nhà đầu tư “không cần nhìn bảng điện” mà chọn doanh nghiệp để đi đường dài?

– Bản thân tôi, dù làm trong ngành nhưng cũng không nhìn bảng điện cả ngày. Trung bình mỗi ngày, tôi quan sát bảng điện khoảng 3 lần. Đầu phiên giao dịch mở bảng điện ra xem có cổ phiếu nào về vùng giá mình cần mua hoặc cần bán không? Đầu giờ chiều có thể xem để cần sửa những lệnh đã đặt hay không? Cuối phiên nhìn lại lần nữa xem cổ phiếu chốt phiên như thế nào, cập nhật tình hình thị trường…

Mua cổ phiếu là mua một phần của một công ty. Tình hình hoạt động, triển vọng của công ty mà nhà đầu tư mua cổ phiếu có thể tăng trưởng tốt hơn hoặc xấu đi, nhưng ngày qua ngày thì không mấy công ty có sự thay đổi về triển vọng. 

Giá trị nội tại của doanh nghiệp cũng không thể hôm nay tăng 10% rồi ngày mai giảm 5%, việc nhìn bảng điện liên tục không có nhiều ích lợi đối với các quyết định đầu tư, thậm chí còn làm tăng thêm căng thẳng. 

Như với công ty quản lý quỹ, chiến lược đầu tư là dài hạn. Khi các quỹ đã mua một tài sản nào đó thì mục tiêu là nắm giữ lâu dài và chỉ quan tâm khi giá cổ phiếu quá rẻ hoặc quá đắt, hoặc khi có những yếu tố làm thay đổi giá trị của doanh nghiệp. 

Ông dự báo VN-Index từ nay tới cuối năm ra sao? Với những nhà đầu tư cá nhân đang bị thua lỗ hoặc nản lòng vì chứng khoán ở hiện tại, ông khuyên gì? 

– Chúng tôi không tập trung vào việc dự báo một mốc điểm cụ thể cho VN-Index. Tuy nhiên, nhiều yếu tố từng gây áp lực lên tâm lý nhà đầu tư đang dần ổn định hơn, trong khi các động lực tăng trưởng dài hạn của Việt Nam như đầu tư hạ tầng, tiêu dùng nội địa, thu hút FDI và các cải cách nhằm nâng hạng thị trường vẫn đang được thúc đẩy. Đồng thời, tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp được kỳ vọng duy trì ở mức khả quan thời gian tới.

Với những nhà đầu tư cá nhân đang thua lỗ hoặc cảm thấy nản lòng, điều quan trọng nhất là tránh để cảm xúc chi phối quyết định đầu tư. Thị trường chứng khoán luôn vận động theo chu kỳ và những giai đoạn biến động mạnh là khó tránh. Thay vì tập trung vào những biến động ngắn hạn, nhà đầu tư nên nhìn lại chất lượng danh mục của mình, ưu tiên doanh nghiệp có nền tảng tốt, triển vọng tăng trưởng rõ ràng và duy trì kỷ luật đầu tư dài hạn.

Những nhà đầu tư thành công nhất thường không phải là người dự đoán chính xác diễn biến thị trường, mà là những người đủ kiên nhẫn để đồng hành cùng sự tăng trưởng của nền kinh tế và doanh nghiệp theo thời gian.

Xin cảm ơn ông!

Ảnh: Lam Giang