Bác sĩ khuyến cáo 6 việc cần làm ngay trong và sau mưa ngập

Những ngày qua, Hà Nội và nhiều tỉnh miền Bắc liên tục xuất hiện mưa lớn, gây ngập úng tại nhiều khu vực. Nước ngập cuốn theo bùn đất, rác thải, xác động vật và nước thải, làm ô nhiễm nguồn nước, môi trường.

Trong quá trình lội nước, dọn dẹp nhà cửa, xử lý bùn đất và rác thải, người dân có thể tiếp xúc trực tiếp với nguồn nước bẩn. Đây là điều kiện thuận lợi để nhiều loại vi khuẩn, virus và ký sinh trùng xâm nhập vào cơ thể.

ThS.BS. Nguyễn Quốc Phương, Trưởng khoa Kiểm soát Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, phần lớn các bệnh có thể gặp sau mưa ngập đều có thể phòng ngừa nếu người dân nhận biết sớm nguy cơ và thực hiện đúng các biện pháp bảo vệ sức khỏe ngay tại gia đình.

Các bệnh có nguy cơ gia tăng sau mưa ngập

Theo bác sĩ Phương, nguy cơ mắc bệnh phụ thuộc nhiều vào mức độ tiếp xúc với nước ngập và bùn đất.

Tại khu vực nông thôn, vùng trũng hoặc nơi ngập sâu kéo dài, người dân thường phải lội nước, dọn bùn, làm việc ngoài đồng ruộng nên nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nước và đất cao hơn.

Ở đô thị như Hà Nội, hệ thống hạ tầng phần nào hạn chế việc tiếp xúc trực tiếp với nước bẩn. Tuy nhiên, tại những điểm ngập sâu, ngập lâu, nguy cơ vẫn hiện hữu, đặc biệt với người làm việc ngoài trời, công nhân vệ sinh và những người trực tiếp xử lý bùn đất, rác thải.

Cảnh giác với Leptospira và Whitmore

BS Nguyễn Quốc Phương cho biết, một trong những bệnh cần lưu ý là bệnh do xoắn khuẩn Leptospira. Vi khuẩn có thể tồn tại trong nước, bùn đất bị nhiễm nước tiểu động vật, đặc biệt là chuột. Khi người dân lội nước hoặc dọn bùn, vi khuẩn có thể xâm nhập qua những vùng da bị xây xước.

Bệnh thường khởi phát với các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, đặc biệt là đau bắp chân và mệt mỏi. Trường hợp nặng có thể xuất hiện vàng da, tiểu ít, tổn thương gan, thận.

Một bệnh khác cũng cần cảnh giác là Whitmore do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei tồn tại trong đất và nước. Bệnh thường được ghi nhận nhiều hơn vào mùa mưa.

Vi khuẩn có thể xâm nhập qua vết thương khi tiếp xúc với đất, bùn hoặc qua đường hô hấp khi hít phải vi khuẩn. Người làm nông nghiệp và những người có bệnh nền như đái tháo đường có nguy cơ cao hơn. Biểu hiện của Whitmore rất đa dạng, từ sốt kéo dài, áp xe da đến viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết.

Nước và thực phẩm bẩn làm gia tăng bệnh đường tiêu hóa

Cũng theo BS Phương, nước lũ có thể cuốn theo chất thải, vi sinh vật gây bệnh. Thực phẩm bị ngâm trong nước bẩn cũng dễ bị nhiễm khuẩn. Đây là nguyên nhân khiến các bệnh đường tiêu hóa như tiêu chảy cấp, lỵ, thương hàn, tả, viêm gan A có thể gia tăng sau ngập lụt.

Các triệu chứng cần chú ý gồm tiêu chảy nhiều lần, nôn, đau bụng, sốt. Khi người bệnh khát nhiều, khô môi, tiểu ít, đó có thể là dấu hiệu mất nước.

Nước rút là lúc cần chủ động phòng sốt xuất huyết

Sau mưa, nhiều vật dụng quanh nhà như xô, chậu, chai lọ, lốp xe hoặc các phế thải có thể đọng nước, trở thành nơi muỗi vằn sinh sản. Vì vậy, nguy cơ sốt xuất huyết có thể gia tăng trong những tuần sau khi nước rút.

Ngay khi nước rút, người dân cần chủ động vệ sinh môi trường, lật úp hoặc loại bỏ các vật dụng có thể chứa nước; đậy kín các dụng cụ chứa nước và thực hiện các biện pháp diệt lăng quăng. Để hạn chế muỗi đốt, người dân nên mặc quần áo dài, ngủ màn, kể cả ban ngày.

Đau mắt đỏ, bệnh ngoài da và nhiễm trùng vết thương

BS Phương cho biết thêm, nguồn nước ô nhiễm, điều kiện sinh hoạt đông người sau mưa ngập cũng có thể tạo điều kiện cho bệnh đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc cấp, lây lan. Việc ngâm chân tay lâu trong nước bẩn cũng có thể gây nấm kẽ chân, viêm nang lông và các bệnh ngoài da khác.

Đáng lưu ý, nước ngập có thể chứa bùn đất, vật sắc nhọn cùng nhiều loại vi khuẩn. Một số vi khuẩn như Aeromonas, Vibrio có khả năng gây nhiễm trùng vết thương và bệnh có thể tiến triển nhanh.

Nhà cửa ẩm ướt, thời tiết lạnh ẩm làm tăng bệnh hô hấp

Sau mưa ngập, thời tiết lạnh ẩm, nhà cửa ẩm mốc và tình trạng sinh hoạt tập trung có thể làm gia tăng các bệnh hô hấp như cảm cúm, viêm họng, viêm phổi. Trẻ em và người cao tuổi là những nhóm cần đặc biệt chú ý ở giai đoạn này.

6 việc cần làm ngay trong và sau mưa ngập

Theo BS Phương, mưa lũ có thể qua nhanh nhưng nguy cơ với sức khỏe còn kéo dài sau khi nước rút. Vì vậy, người dân cần chủ động phòng bệnh và thực hiện tốt những lưu ý sau: 

Thứ nhất, chỉ sử dụng nước sạch: Nước dùng để uống cần được đun sôi. Với nước giếng hoặc nguồn nước bị ngập, cần xử lý làm trong và khử khuẩn theo hướng dẫn của cơ quan y tế trước khi sử dụng.

Thứ hai, ăn chín, uống chín: Không sử dụng thực phẩm đã bị ngâm trong nước lũ, thực phẩm hư hỏng hoặc gia súc, gia cầm chết.

Thứ ba, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nước bẩn, bùn đất: Khi bắt buộc phải lội nước hoặc dọn dẹp, cần đi ủng, mang găng tay và che kín các vết thương trên da.

Thứ tư, rửa tay bằng xà phòng: Cần rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi dọn dẹp; đồng thời lau khô chân tay ngay sau khi tiếp xúc với nước.

Thứ năm, vệ sinh môi trường ngay khi nước rút: Nước rút đến đâu, vệ sinh và khử khuẩn đến đó; thu gom rác thải, xử lý xác động vật và loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước để hạn chế muỗi sinh sản.

Thứ sáu, theo dõi sức khỏe cả gia đình: Không tự điều trị kéo dài khi có triệu chứng bất thường. Người bệnh cần đi khám sớm nếu sốt cao, khó thở, mất nước hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng vết thương; đồng thời thông báo với bác sĩ về việc đã tiếp xúc với nước ngập.