10 doanh nghiệp IPO huy động 60.900 tỷ đồng trong 10 tháng

Tại tọa đàm “Từ IPO đến giá trị dài hạn” chiều 21/10, bà Lê Thị Việt Nga, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết thị trường chứng khoán ngày càng thể hiện rõ vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số.

Theo số liệu bà Nga trình bày, tổng giá trị huy động qua thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tăng từ khoảng 413.000 tỷ đồng năm 2023 lên 550.000 tỷ đồng năm 2024 và 764.000 tỷ đồng năm 2025. Riêng 9 tháng đầu năm nay, con số này đạt 564.000 tỷ đồng.

Hoạt động IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) cũng thay đổi đáng kể về quy mô. Giai đoạn 2021-2024, có 16 doanh nghiệp IPO, huy động tổng cộng 6.500 tỷ đồng. Từ cuối năm 2025 đến tháng 10/2026, dù chỉ có 10 doanh nghiệp chào bán, số vốn huy động đạt 60.900 tỷ đồng, gấp hơn 9 lần cả giai đoạn trước. Trong số này, 7 doanh nghiệp đã niêm yết, còn 3 đơn vị đang hoàn tất thủ tục.

Bà Nga cho biết những điều chỉnh pháp luật theo hướng gắn IPO với niêm yết đã góp phần rút ngắn thời gian từ chào bán đến niêm yết, từ 90 ngày xuống 30 ngày. Việc này vừa bổ sung nguồn cung cho thị trường, vừa mở rộng khả năng huy động vốn của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, phát triển IPO cần hướng tới giá trị bền vững. “Phát triển thị trường IPO không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp chào bán hay quy mô hoạt động, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động từ công chúng”, bà nhấn mạnh.

4 yếu tố quyết định thành công của một thương vụ IPO

Ông Bùi Thế Anh, Giám đốc EY-Parthenon – Chiến lược và Thực thi, Công ty CP Tư vấn EY Việt Nam (EY Consulting VN), cho rằng một thương vụ IPO thành công cần được đánh giá trên bốn yếu tố.

Thứ nhất, tiếp cận đúng nhóm nhà đầu tư. Theo ông Thế Anh, khi tư vấn cho doanh nghiệp, EY nhận thấy năng lực của nhà đầu tư khi tham gia hội đồng quản trị hoặc trở thành thành viên trong câu lạc bộ cổ đông của doanh nghiệp là yếu tố rất quan trọng.

Thứ hai, tạo ra sự chuyển đổi thực chất về mô hình quản trị. Theo đó, thương vụ IPO thành công phải tạo ra sự chuyển dịch thực chất trong doanh nghiệp, đặc biệt là mô hình quản trị và cách thức quản lý, vận hành bên trong.

Thứ ba, bảo đảm tính bền vững của nguồn vốn huy động. Ông Thế Anh đánh giá việc phát triển thị trường vốn để cung cấp nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp là vấn đề rất kịp thời trong bối cảnh hiện nay. Theo ông, nguồn vốn dài hạn trên thị trường đang thiếu, trong khi hạn mức tín dụng của nhiều ngân hàng và ngành nghề đã gần cạn.

Trong bối cảnh đó, dòng vốn dài hạn huy động qua IPO có thể giúp doanh nghiệp giảm áp lực trả nợ. Đồng thời, nguồn vốn này tạo cơ hội để doanh nghiệp điều chỉnh, cơ cấu lại các dòng vốn, từng bước chuyển từ tình trạng phụ thuộc nhiều vào vốn ngắn hạn sang sử dụng nguồn vốn dài hạn hơn. Qua đó, doanh nghiệp có thêm điều kiện giảm áp lực tài chính và chủ động hơn trong việc bố trí nguồn vốn phục vụ hoạt động kinh doanh.

Thứ tư, duy trì niềm tin đối với những cam kết khi IPO. Theo ông Thế Anh, thành công thực sự của một thương vụ IPO còn nằm ở việc doanh nghiệp có duy trì được niềm tin của công chúng đầu tư đối với những cam kết đã đưa ra hay không. Khi IPO, doanh nghiệp thường công bố kế hoạch kinh doanh và các mục tiêu tăng trưởng với công chúng.

Mở rộng kênh huy động vốn, thúc đẩy doanh nghiệp niêm yết

Để phát triển thị trường ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả, bền vững và hội nhập, bà Lê Thị Việt Nga cho biết cơ quan quản lý định hướng mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp tăng trưởng, đổi mới sáng tạo; thúc đẩy chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết; đa dạng sản phẩm phù hợp nhu cầu vốn dài hạn và khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư tổ chức; thu hút dòng vốn dài hạn trong và ngoài nước.

Các định hướng này được triển khai qua 6 nhóm giải pháp: hoàn thiện pháp luật, tăng độ mở thị trường, đa dạng hàng hóa, phát triển cơ sở nhà đầu tư, hiện đại hóa hạ tầng và tăng cường giám sát.

Ở phía doanh nghiệp, bà Nga đề nghị chuẩn hóa quản trị theo thông lệ quốc tế, nâng cao vai trò thành viên hội đồng quản trị độc lập, kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro. Thông tin tài chính, phi tài chính và các yếu tố môi trường, xã hội, quản trị (ESG) cần được công bố đầy đủ, kịp thời, chính xác.

“Minh bạch không còn là một sự lựa chọn mà nó là một yêu cầu bắt buộc tuân thủ theo quy định của pháp luật”, bà Nga nói.